Η Χειμωνιάτικη Αποσπερίδα

Ήρθε ο χειμώνας φίλοι μου, αν και κάπως καθυστερημένα, γέμισε τις αυλές και τις σκεπές των σπιτιών μας με χιόνι και έκανε τα ορεινά και όχι μόνο χωριά μας να μοιάζουν τοπία μαγευτικά.
Παρά τις δυσκολίες με τις διακοπές ρεύματος, την έλλειψη του πετρελαίου θέρμανσης, και τις καθυστερήσεις των εκχιονιστικών μηχανημάτων, τα καταφέραμε σχετικά καλά.
Πολλοί άνθρωποι αποκλείστηκαν στα χωριά τους και αρκετοί έμειναν ώρες ολόκληρες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Αυτό το γεγονός με παρακίνησε να σας μεταφέρω σε αλλοτινές εποχές με το παρόν κείμενο, στα χωριά της Κρήτης, τότε που όλα ήταν πιο λιτά, πιο απλά, τότε που η τεχνολογία δεν είχε διαβάλλει τον πολιτισμό μας.
Όταν σκέπαζε η πάχνη του χειμώνα τα χωριά μας οι άνθρωποι έχοντας περισσότερες ώρες μέσα στο σπίτι, μην έχοντας τηλεόραση, όταν έπεφτε το πρώτο σούρουπο, μαζεύονταν όλοι ή κατά γειτονιές σε ένα δυο σπίτια και έκαναν τη λεγόμενη «αποσπερίδα».
Η λέξη αποσπερίδα είναι σύνθετη λέξη του κρητικού ιδιώματος και σημαίνει μετά τον εσπερινό. Μπορεί επίσης να σημαίνει την ώρα που θα μεσουρανήσει το αστέρι που λέγεται αποσπερίτης. Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι η αποσπερίδα είναι η ώρα που αρχίζει να σκοτεινιάζει για τα καλά. Εκείνη ακριβώς την ώρα οι περισσότεροι άνθρωποι που ζούσαν σε χωριό, σταματούσαν τις δουλειές τους και  μαζεύονταν σε συγγενικά ή φιλικά σπίτια.
Η αποσπερίδα εκτός από το ότι ήταν ένα μέσο για την ανθρώπινη επικοινωνία και αλληλεπίδραση ήταν και μια ολόκληρη ιεροτελεστία. Στο «σύνηθες πρόγραμμα» περιλαμβάνονταν η εξιστόρηση παραμυθιών από τους γηραιότερους. Κάθονταν γύρω από το τζάκι, το μαγκάλι, ή τη ξυλόσομπα και κάτω από το λιγοστό φως ζωντάνευαν οι χαρακτήρες των παραμυθιών, μέσα από τα λόγια του παππού ή της γιαγιάς.
Η διαδικασία αυτή είχε εκπαιδευτικό χαρακτήρα, διότι μετέφερε αξίες, ήθη, ιδανικά, πίστη και νοήματα που γίνονταν πιο εύληπτα από τα παιδιά αλλά και από τους μεγάλους.

Ερχόμενοι ξανά στη σημερινή εποχή, μετά από αυτό το μικρό μας ταξίδι στο παρελθόν, διαπιστώνω με μελαγχολία ότι πολλά έχουν γίνει πιο εύκολα για εμάς. Η τεχνολογία και η παγκοσμιοποίηση έχουν κάνει πιο εύκολη τη ζωή μας, πιο γρήγορη. Έχουμε χάσει όμως σχεδόν ολοκληρωτικά την απλότητα και την αγνότητα με την οποία επικοινωνούσαν οι άνθρωποι παλαιότερα, μια έλλειψη που είναι πολύ δύσκολο να αναπληρωθεί.