Καθαρά Δευτέρα και Σαρακοστή

Οι εκδηλώσεις αυτήν τη περίοδο στο Δήμο Μαλίων ήταν αρκετές. Στο Μοχό, ο «Ξυνόχοντρος και Μουζουδιά», μια αναβίωση εθίμου από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μοχού, πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία. Χορός, μουσική, ζεστός ξυνόχοντρος  και  αρκετή μουζουδιά, σε ένα κλίμα κεφιού με πλήθος κόσμου.

Το Μαλιώτικο Καρναβάλι πολύ επιτυχημένο με θέματα από την επικαιρότητα, προσέλκυσε ανθρώπους από όλη την Κρήτη, στους ξέφρενους ρυθμούς του καρναβαλιού και σε κλίμα άκρατης διασκέδασης.

 Μέσα στον κύκλο του χρόνου όμως όλα κάποτε σταματούν για να δώσουν τη θέση τους στα επόμενα. Έτσι οι μασκαράδες έβγαλαν τις μάσκες τους και ήρθε η Καθαρά Δευτέρα, πρώτη μέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Η μέρα αυτή ονομάζεται έτσι γιατί σηματοδοτεί την έναρξη της νηστείας και την ψυχική και σωματική κάθαρση του ανθρώπου.

Χαρακτηριστική μαντινάδα είναι η εξής:

«Εμίσεψεν η Αποκριά με λύρες και παιγνίδια
Και μπήκε η Σαρακοστή μ’ ελιές και με κρομμύδια,
Απόκαμεν η Αποκριά, η γιόμορφη κοπέλα
Και έφταξεν η Σαρακοστή η λαχανοσκουτέλα»

Την Καθαρά Δευτέρα στα Μάλια στην περιοχή Ποταμός πραγματοποιήθηκε το παραδοσιακό πέταγμα του χαρταετού και ακολούθησε κρητικό γλέντι.

Τα παιχνίδια όμως και η διασκέδαση επικρατούν και την ημέρα της Καθαράς Δευτέρας. Πέρα από το πέταγμα του χαρταετού, το οποίο έχει τις ρίζες του στην Άπω Ανατολή, υπάρχουν και παραδοσιακά κρητικά έθιμα, μερικά από τα οποία αναφέρονται παρακάτω.

 Χαρακτηριστικά παιχνίδια της Καθαράς Δευτέρας είναι:

Τσαγκάρης: (αναβάλλει συνεχώς το μπάλωμα ενός στιβανιού και διαπληκτίζεται με τον πελάτη του), η αρκούδα και ο Αρκουδιάρης, το δικαστήριο (παρωδία δικαστηρίου), η γριά καμπούρα με τη μαγκούρα, ο γιατρός με τον κουφό, το λαδικό του διακονιάρη (αντί για λάδι έχει νερό και καταβρέχει τον κόσμο), το προξενιό της νύφης.

 Ο πεθαμένος:

Ο νεκρός σκεπάζεται με άφθονο πράσινο  (συνήθως γαϊδουράγκαθα) και αποκριάτικες κορδέλες. Ακούγονται μοιρολόγια και αυτοσχέδιες ψαλμωδίες. Ο νεκρός βρίσκεται στο φέρετρο ακίνητος.

Το συγκεκριμένο έθιμο γίνεται σε πολλά μέρη της Κρήτης αλλά με διάφορες παραλλαγές. Στο Σταυροχώρι Σητείας ονομάζεται «Πασχάλης». Η πομπή καταλήγει στη βρύση και με την απειλή νερού ο νεκρός … ανασταίνεται!

Κλείνουμε με ένα παραδοσιακό αίνιγμα για τη Σαρακοστή και την Ανάσταση του Θεανθρώπου: «Επτάφυλλο επτάφυλλο επτά φορές επτάφυλλο, κι απάνω στο επτάφυλλο βγήκε ένα τριαντάφυλλο».

TOP