|
Επικοινωνία Ζώων – Δεύτερο
Μέρος
Συνεχίζοντας
την ενασχόλησή μας με τις διαφορές της ζωϊκής και της ανθρώπινης
επικοινωνίας, διαπιστώσαμε ότι ένας διάσημος ερευνητής, ο
Δρ
Salee
Yasry
Eden,
αφού μελέτησε τρία διαφορετικά είδη ζώων για εφτά ολόκληρα χρόνια,
αποφάνθηκε ότι, με τον τρόπο τους, τα ζώα «είναι ευφυή και πολιτισμένα άτομα
τα οποία συχνά διαθέτουν εκλεπτυσμένη κοινωνική συμπεριφορά.»
Σε μία
μελέτη σε μέλισσες, ανακάλυψε ότι οι εργάτριες μέλισσες στέλνουν πληροφορίες
στις άλλες μέλισσες πετώντας σε συγκεκριμένους σχηματισμούς (ο χορός της
μέλισσας). Με αυτόν τον τρόπο, πληροφορούν η μία την άλλη για τις ανάγκες
της βασίλισσας και χρησιμοποιούν το νευρολογικό σύστημα του εγκεφάλου τους
για να επικοινωνούν, όπως και οι άνθρωποι.
Στα
πουλιά, η ομοιότητα με την ανθρώπινη γλώσσα έγκειται περισσότερο στην
κατασκευή της χρήσης της φωνής. Όπως και στη γλώσσα μας, η σημασία της
γλώσσας των πουλιών εξαρτάται από την παραλλαγή του χρόνου, από τον ρυθμό
και από τις μελωδίες. Άλλη ομοιότητα είναι ότι τα πουλιά μαθαίνουν την
γλώσσα από τους γονείς τους. Πράγματι, «μιλούν»
ακόμα και σε «διαλέκτους» σε σημείο που πουλιά του ιδίου είδους, αλλά από
διαφορετικές χώρες, δεν καταλαβαίνουν το ένα το άλλο.
Με την
τρίτη ομάδα, τους πιθήκους, οι οποίοι είναι γενετικώς πλησιέστεροι στον
άνθρωπο, ο Δρ
Eden
απέδειξε ότι επικοινωνούν ακριβώς όπως οι άνθρωποι, εκφράζοντας διαφορές με
τον βηματισμό, με τον ρυθμό, με την μελωδία και τον τόνο.
Και, μπορούν να εκφράσουν νοήματα, και μερικές φορές
ολόκληρα μηνύματα, διαμέσου των συναισθημάτων τους, πάλι όπως οι άνθρωποι –
και μπορούν ακόμα και να διαβάζουν και να ερμηνεύουν σήματα.
Η άποψη
ότι τα ζώα αντιδρούν μόνον αυτόματα αντικρούεται από τον Δρα Eden
και από πολλούς άλλους επιστήμονες.
Ο καθορισμός των ομοιοτήτων
μεταξύ της γλώσσας των ζώων και της ανθρώπινης γλώσσας είναι μεγάλης
σημασίας, ιδιαίτερα εάν συζητούμε για τις σκληρότητες και απάνθρωπες
τιμωρίες των ζώων. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να δείξουμε ότι τα ζώα έχουν
τις δικές τους αξίες, εκτός από την αξία που τους προσδίδουν οι άνθρωποι –
όπως κατοικίδια, πειραματόζωα χωρίς την θέλησή τους, παραγωγοί κρέατος ή
προστάτες.
|
Παρόλα
αυτά, ο υπερβολικός τονισμός των ομοιοτήτων μπορεί να έχει και αρνητικές
συνέπειες για την ευημερία των ζώων.
Η γλώσσα
μας διαθέτει ένα προηγμένο επίπεδο αυτογνωσίας και η έμφαση ευρίσκεται στην
προφορική επικοινωνία ενώ η γλώσσα του σώματος είναι πολύ λιγότερο
σημαντική.
Εάν
βάλουμε τα ζώα σε ίση θέση, διατρέχουμε τον κίνδυνο να προσέξουμε μόνο την
φωνή κι όχι τα σήματα που κάνουν με το τρίχωμα και την οσμή.
Επίσης,
μπορούν να παρερμηνευθούν ορισμένες συμπεριφορές: μπορεί να νομίζουμε ότι
ένας σκύλος που χασμουριέται νυστάζει, αλλά το χασμουρητό θα μπορούσε επίσης
να σημαίνει ότι ο σκύλος έχει πολύ άγχος. Εκτός αυτού, μην ξεχνάτε ότι ο
σκύλος κι η γάτα δεν μπορούν να «επιχειρηματολογήσουν» λογικά. Για τον λόγο
αυτό, δεν έχει νόημα να τιμωρήσετε μια γάτα που γρατσούνισε μία καρέκλα ή
έναν σκύλο που έβρεξε την μοκέτα, μία ώρα μετά το συμβάν.
Το ζώο
δεν θα καταλάβει για τι πράγμα μιλάτε.
Εάν οι
άνθρωποι θέλουν να επικοινωνήσουν με τα ζώα, είναι αναγκαίο να διακρίνουν
τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ των γλωσσών.
Η σωστή
παιδεία είναι πολύ σημαντική σε αυτήν την υπόθεση. Εάν έχουμε αρκετές
γνώσεις για την γλώσσα του σώματος των ζώων, βεβαίως μπορούμε να «μιλάμε»
μαζί τους και να αναγνωρίζουμε τις αξίες τους!
Η ζωική
επικοινωνία, και πραγματικά η κατανόηση του κόσμου των ζώων εν γένει, είναι
ένα ραγδαία αναπτυσσόμενο γνωστικό πεδίο, και ακόμα και στον 21ο αιώνα,
μέχρι σήμερα, πολλές προηγούμενες αντιλήψεις οι οποίες είχαν σχέση με τόσο
διαφοροποιημένα πεδία όπως η προσωπική συμβολική χρήση ονομάτων, τα
συναισθήματα των ζώων, η κουλτούρα και η μάθηση των ζώων, ακόμα και η
σεξουαλική τους συμπεριφορά, που επί μακρόν θεωρούντο ότι είχαν πλήρως
κατανοηθεί, τώρα έχουν ανατραπεί άρδην.
|
