ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΗ

Του  Ευάγγελου Π. Αθουσάκη MD, Παθολόγου

 Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι γνωστός από χιλιετηρίδες αλλά οι γνώσεις μας, τόσο όσο αφορά την παθογένεια όσο και την θεραπευτική του αντιμετώπιση, έχουν αυξηθεί σημαντικά μόνο τα τελευταία 30 χρόνια και εξακολουθούν να πολλαπλασιάζονται.

Ο  ΣΔ είναι ένα χρόνιο μεταβολικό νόσημα που χαρακτηρίζεται από υψηλή τιμή γλυκόζης στο αίμα. Η νόσος οφείλεται είτε σε ανεπάρκεια έκκρισης ινσουλίνης ( Τύπος 1) είτε από ανεπαρκή δράση της ινσουλίνης στα όργανα στόχους (Τύπος 2).

Σε ολόκληρο τον κόσμο υπάρχουν 145 εκατομμύρια άτομα με σακχαρώδη διαβήτη που αναμένεται να φθάσουν το 300 εκατομμύρια μέχρι το 2025. Στην Ελλάδα το ποσοστό είναι περίπου έξη τοις εκατό, ή 500-600 χιλιάδες άτομα με την νόσο και αναμένεται το 2025 να φθάσουν το ένα εκατομμύριο.  

Προφανώς, ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως, γιατί είναι χρόνια νόσος με επιπλοκές, η οποία τείνει να λάβει επιδημική μορφή.

Σύμφωνα με την τελευταία ταξινόμηση της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρίας, υπάρχουν οι εξής τύποι σακχαρώδη διαβήτη:

1.  Ο τύπος 1 είναι η μορφή που εμφανίζεται συνήθως, αλλά όχι αποκλειστικά, σε ηλικίες μικρότερες των 20 ετών. Χαρακτηρίζεται από πλήρη ανεπάρκεια έκκρισης ινσουλίνης λόγω εκλεκτικής αυτοάνοσης καταστροφής του ινσουλινοπαραγωγού β-κυττάρου του παγκρέατος.

2. Ο τύπος 2 απαντάται στο 90% των ατόμων με ΣΔ, εμφανίζεται αργότερα στη ζωήκαι μπορεί να αντιμετωπισθεί με σωστή διατροφή ή και αντιδιαβητικά δισκία ή μετά διάρκεια ετών και ινσουλίνη.

3. ΣΔ της κύησης.

4. Άλλοι ειδικοί τύποι ΣΔ.

Είναι ουσιαστικό ότι όλοι και ειδικά οι υπέρβαροι τεστ τα επίπεδα γλυκόζης τακτικά. Μερικά από τα συμπτώματα που συνδέονται με ένα υψηλό επίπεδο γλυκόζης είναι πολυουρία, πολυδιψία, ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Απλές και εύχρηστες συσκευές με πλήρεις οδηγίες είναι διαθέσιμες στα φαρμακεία, αλλά είναι καλύτερο να τσεκάρετε με το γιατρό σας για τα σωστά επίπεδα γλυκόζης. Και πάντα να επιβεβαιώνονται δύο φορές.

Είναι γνωστό ότι σε κάθε άτομο με ΣΔ αντιστοιχεί και ένα άτομο που δεν έχει διαγνωστεί. Αυτό ισοδυναμεί με διπλάσιο αριθμό ατόμων με ΣΔ και η προσπάθεια μας πρέπει να στραφεί στην διάγνωση αυτών των περιπτώσεων.

Οι επιπλοκές του Σ.Δ. διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

1. Eπιπλοκές από τα μεγάλα αγγεία οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν αγγειακά    εγκεφαλικά επεισόδια, καρδιακή προσβολή, περιφερική αγγειοπάθεια και παρατηρούνται συχνότερα στον Tύπο 2 ΣΔ.

2. Eπιπλοκές από τα μικρά αγγεία, οι οποίες εκδηλώνονται με διαταραχές από τα μάτια, τους νεφρούς και τα περιφερειακά νεύρα.

Η αναγκαιότητα της πρόληψης του ΣΔ καθίσταται με βάση τα παραπάνω επιτακτική, τόσο σε ατομικό όσο και σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο.

Τα δεδομένα μέχρι σήμερα αποδεικνύουν:

1. Ότι γνωρίζουμε αρκετά καλά την φυσική πορεία της νόσου, ώστε να κατέχουμε τους παράγοντες που συμβάλλουν στην παθογένεια της.

2. Ότι υπάρχει τρόπος ασφαλούς διάγνωσης των πρώιμων σταδίων της νόσου. Άρα μένει να βρούμε ασφαλείς και αποτελεσματικούς τρόπους ώστε να αναχαιτίσουμε ή έστω να καθυστερήσουμε την φυσική της πορεία.

Όσον αφορά τον ΣΔ Τύπου 1, παρά το εντατικό ενδιαφέρον των ερευνητών και τις προόδους που έχουν συντελεστεί, τουλάχιστον στον τομέα της ανίχνευσης των ατόμων με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ τύπου 1, δεν υπάρχει προς το παρόν αποτελεσματική μέθοδο πρόληψης του.

Όσον αφορά τον Τύπο 2 του ΣΔ τα αποτελέσματα της προσπάθειας πρόληψης είναι περισσότερο ενθαρρυντικά.

Οι παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση διαβήτη Τύπου 2 είναι: Ηλικία ≥  45 ετών, υπερβολικό βάρος, ύπαρξη πρώτου βαθμού συγγενή με διαβήτη, καθιστική ζωή, γυναίκες που γέννησαν παιδί μεγαλύτερο από 4Kg ή παρουσίασαν διαβήτη κύησης, Γυναίκες που γέννησαν παιδί μεγαλύτερο από 4Kgr ή παρουσίασαν διαβήτη κύησης, υπέρταση και ιστορικό αγγειακής νόσου.

Συμπερασματικά, υπάρχουν αποδεδειγμένα αποτελεσματικές μέθοδοι για την πρόληψη ή τουλάχιστον για την καθυστέρηση εμφάνισης ΣΔ Τύπου 2.

Είναι χρήσιμη η αλλαγή του τρόπου ζωής προς αυτό που θεωρείται γενικά υγιεινότερο, με πρόληψη της παχυσαρκίας και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας.