Τα McDonalds, Kentucky Fried Chicken και Pizza Hut, και εκατοντάδες φαστ φουντ, όπως τα McDelly’s και King’s Burger, ολοένα και περισσότερο παραχορταίνουν τις ορέξεις των πεινασμένων Κρητικών, αντικαθιστώντας το παραδοσιακό τραπέζι του φαγητού φορτωμένο με ελαιόλαδο, φρέσκα προϊόντα και ψάρια- τα βασικά συστατικά της διάσημης Μεσογειακής διατροφής.

Και, τα εκατοντάδες των Ελληνικών καταστημάτων φαστ φουντ, μοιράζοντας στοίβες από λιπαρό κρέας και τηγανητές πατάτες τυλιγμένες σε πίτες, φταίνε για την απομάκρυνση των ανθρώπων, ιδιαίτερα των νέων, από ένα υγιεινό δείπνο.

Στην πραγματικότητα, στην περιοχή μας μια γρήγορη έρευνα έδειξε ότι τα μαγαζιά φαστ φουντ και πρόχειρου φαγητού όλων των ειδών, περιλαμβάνοντας τις πολυάριθμες καντίνες, ανοίγουν με ρυθμούς περισσότερο από τρία προς ένα σε σύγκριση με τις παραδοσιακές ταβέρνες.

Σύμφωνα με ιατρικούς ειδικούς, αυτή η μόδα για το φαγητό και η διατροφή που αλλάζει έχει οδηγήσει σε μία επιδημία παχυσαρκίας και σχετικών νόσων, όπως ο διαβήτης, η υψηλή αρτηριακή πίεση και υψηλή χοληστερίνη.

Ωστόσο, όταν ρωτήθηκαν, μαθητές και νεαροί εργαζόμενοι ενήλικες λένε ότι με αυξανόμενο ρυθμό βασίζονται στο φαστ φουντ εξαιτίας των υπερβολικών ωρών στα γραφεία τους.

Σύμφωνα με μία έρευνα ανάμεσα σε Έλληνες ηλικίας 18 ως 29, περισσότεροι από τους μισούς ισχυρίζονται ότι έχουν αλλάξει τις διατροφικές τους συνήθειες τα τελευταία τρία χρόνια, με το ένα τρίτο (36%) να λέει ότι συχνά επιλέγει το γρήγορο φαγητό. Οι μισοί από την ομάδα είπαν ότι τρώνε φαστ φουντ μέχρι και πέντε φορές την εβδομάδα.

Όταν τους ζητήθηκε να περιγράψουν μία τυπική Μεσογειακή διατροφή, οι μισοί (48%) δεν μπορούσαν, ενώ το 21% είπε ότι πιστεύει ότι «η υγιεινή διατροφή» έχει να κάνει με το μετριασμό της ποσότητας.

Το γεγονός ότι η Μεσογειακή διατροφή, η οποία σχετίζεται με τη μακροβιότητα και χαμηλότερα ποσοστά καρδιοπαθειών και καρκίνου, χάνει έδαφος στην Κρήτη- που θεωρείται η γενέτειρα της υγιεινής κουζίνας-είναι προφανές μια και τα δύο τρίτα των παιδιών του τόπου είναι τώρα υπέρβαρα- και οι συνεπαγόμενες επιδράσεις στην υγεία συσσωρεύονται.

« Μία σταθερή διατροφή με φαστ φουντ όπως μπέργκερς και πίτσα είναι εξαιρετικά ανθυγιεινή και πολύ παχυντική,» λέει ο Δρ. Βαγγέλης Αθουσάκης, ένας παθολόγος από το Κοκκίνη Χάνι. «Αλλά η πίτα είναι ακόμη πιο βλαβερή. Είναι πολύ πιο βαριά και με περισσότερα λιπαρά. Πρέπει να επιστρέψουμε στη διατροφή μιας ισορροπημένης δίαιτας που ετοιμάζεται σωστά.»

Η Δρ. Π.Β.Δ., μια παιδίατρος από τη Νέα Αλικαρνασσό, που αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει το όνομά της, είπε ότι οκτώ στους δέκα ασθενείς της είναι υπέρβαροι μέχρι κάποιο βαθμό, και το φαστ φουντ, όπως η πίτα και το σουβλάκι, είναι οι κύριοι φταίχτες.

«Βλέπω πολύ περισσότερα παιδιά με σακχαροδιαβήτη  και εφήβους με υπέρταση,» μας είπε. «Με το διαβήτη, αν έχεις το γονίδιο και είσαι λεπτός, η ασθένεια μπορεί να μην εμφανιστεί μέχρι να είσαι 40 ή 50 ετών. Ωστόσο, αν είσαι υπέρβαρο παιδί, ο διαβήτης θα εμφανιστεί σε πολύ νεαρότερη ηλικία.»

Ο Δρ. Μιχάλης Σταγουράκης, ένας άλλος παιδίατρος, αναφέρει μία μετατροπή του επαγγέλματός του στη Δυτική Κρήτη τα τελευταία τρία χρόνια. Τα συνηθισμένα αναπνευστικά προβλήματα και οι στομαχόπονοι της παιδικής ηλικίας αντικαθιστώνται από πολύ σοβαρότερες ασθένειες που σχετίζονται με την κακή διατροφή.

«Εδώ είναι ένας τόπος όπου έβλεπες ανθρώπους να ζουν μέχρι τα 100, όπου οι άνθρωποι ήταν σε καλή φυσική κατάσταση και αδύνατοι,» είπε ο Δρ. Σταγουράκης. «Τώρα βλέπετε παιδιά των οποίων η διάρκεια ζωής είναι μικρότερη από εκείνη των γονιών τους. Αυτό πραγματικά τρομάζει τον κόσμο.»

Αυτή η ανησυχία έχει εκφραστεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος είπε σε μία πρόσφατη αναφορά ότι η διατροφή της Μεσογειακής περιοχής έχει «εκφυλιστεί σε ετοιμοθάνατη κατάσταση.»

 «Είναι μία σχεδόν τέλεια διατροφή, αλλά όταν ερευνήσαμε τι έτρωγαν οι άνθρωποι παρατηρήσαμε ότι το μεγαλύτερο μέρος της πολύ επαινεμένης (Μεσογειακής) διατροφής δεν υπήρχε πλέον,» είπε ο συντάκτης της αναφοράς, Josef Schmidhuber, ένας ανώτερος οικονομολόγος στον οργανισμό τροφίμων. «Έχει γίνει απλά μία αντίληψη.»

Η Ελληνική κυβέρνηση ανησυχεί, επίσης, για τις διατροφικές συνήθειες της χώρας. Τα τελευταία χρόνια, στέλνει ομάδες σε σχολεία της επαρχίας για να ζυγίσουν τα παιδιά και να τους δώσουν διαλέξεις για τη διατροφή, με μία τροφική πυραμίδα που επικεντρώνεται στη Μεσογειακή διατροφή ως οδηγό.

Αλλά, οι προσπάθειες της κυβέρνησης δεν έχουν κάνει και μεγάλη διαφορά, μέχρι τώρα. Τη φετινή άνοιξη μια πλειοψηφία των παιδιών που πέρασαν από εξετάσεις στα δημοτικά σχολεία βρέθηκαν να έχουν υψηλή χοληστερίνη.

Και, δεν αποτελεί έκπληξη, μια και οι γονείς δεν αποτελούν και τόσο καλό παράδειγμα για τα παιδιά. Το εκπληκτικό γεγονός είναι ότι τρία τέταρτα ολόκληρου του ενήλικου πληθυσμού αυτής της χώρας είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, το χειρότερο ποσοστό στην Ευρώπη «κατά πολύ», σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη. Τα ποσοστά των υπέρβαρων 12χρονων αγοριών αυξήθηκαν περισσότερο από 200% από το 1982 ως το 2002 και αυξάνονται ακόμη πιο γρήγορα τώρα. Η Δρ. Αντωνία Τριχοπούλου, καθηγήτρια επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, είπε ότι το πρόβλημα έχει οξυνθεί με την εξάπλωση των σούπερ μάρκετ και, ιδιαίτερα, με τα μαγαζιά εύκολου φαγητού και φαστ φουντ. «Τα τελευταία πέντε χρόνια έχει γίνει πραγματικά άσχημο,» είπε. «Τα παιδιά είναι όλα αρκετά υπέρβαρα.»

Η Δρ. Τριχοπούλου είπε ότι μερικοί μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι ίσως να υπήρξαν πιο ανεκτικοί στην παιδική παχυσαρκία επειδή η Ελλάδα υπήρξε για τόσο πολύ καιρό ένα φτωχό έθνος όπου η πείνα ήταν ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα-γεγονός που λέγεται ότι γέννησε τη Μεσογειακή διατροφή.

Η παραδοσιακή διατροφή, χαμηλή σε κορεσμένα λίπη και υψηλή σε θρεπτικά συστατικά όπως φλαβονοειδή, βασίστηκε σε λαχανικά, φρούτα, ακατέργαστα δημητριακά, ελαιόλαδο για το μαγείρεμα και για την ενίσχυση της γεύσης, και λίγο κρασί - όλα να καταναλώνονται σε καθημερινή βάση.

Ψάρια, ξηροί καρποί, πουλερικά, αυγά, τυρί και γλυκά ήταν εβδομαδιαίες προσθήκες. Το κόκκινο κρέας, η επεξεργασμένη ζάχαρη ή το αλεύρι, το βούτυρο και άλλα έλαια ή λίπη καταναλώνονταν σπάνια, ή και καθόλου.

Η έρευνα επάνω στη διατροφή ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, καθώς οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι οι άνθρωποι στις Μεσογειακές χώρες ζούσαν περισσότερο και είχαν χαμηλά ποσοστά σοβαρών ασθενειών παρά μία τάση προς ολοφάνερα ανθυγιεινές συνήθειες, όπως το κάπνισμα και το ποτό. Αλλά αυτή η προστασία φαίνεται τώρα να διαβρώνεται ραγδαία.

Η Εύα Μαχαιρίδου Σπανάκη από το Κοκκίνη Χάνι, η οποία δήλωσε υπερήφανα ότι η εννιάχρονη κόρη της, Παυλίνα, δεν τρώει φαστ φουντ και δεν είναι υπέρβαρη, είπε ότι μαγειρεύει γεύματα για την οικογένεια κάθε μέρα, είτε δουλεύει είτε όχι.

«Πιστεύω ότι το φαστ φουντ είναι πολύ επιζήμιο και στο σπίτι επιμένω στη Μεσογειακή διατροφή στη μαγειρική μου,» είπε. «Τρώμε κόκκινο κρέας περιστασιακά, αλλά επίσης ψάρια και πουλερικά. Και πάντα έχω φρέσκα λαχανικά με κάθε γεύμα.»

Η κ. Μαχαιρίδου Σπανάκη είπε ότι όταν η κόρη της βγαίνει έξω με φίλους είναι συνήθως για παγωτό ή κάποιο γλυκό, αλλά όχι για φαστ φουντ.

Η Σούλα Μαυροφοράκη δεν θέλει να τρώνε φαστ φουντ τα δυο της παιδιά αλλά ίσως μία φορά την εβδομάδα θα φάνε, αν δεν έχει το χρόνο για να μαγειρέψει.

«Ωστόσο, απολαμβάνουν το σουβλάκι και την πίτα τόσο πολύ, που τους επιτρέπω να τρώνε φαστ φουντ περιστασιακά ως κέρασμα για να φάνε με τους φίλους τους,» είπε.

Μία νοικοκυρά από τη Χερσόνησο, που είπε ότι και τα δυο της παιδιά ήταν υπέρβαρα (και, γι’αυτό, δεν ήθελε να αναφερθεί το όνομά της), είπε ότι προσπαθεί να τα διατηρήσει σε μία υγιεινή διατροφή, αλλά δεν μπορεί να τα παρακολουθεί συνεχώς.

«Προσπαθώ να προετοιμάζω φρέσκα λαχανικά με κάθε γεύμα –χρησιμοποιώντας κολοκυθάκια, κουκιά, μπρόκολα, και παρόμοια πράγματα,» είπε. «Επιπλέον πάντα φτιάχνω μια σαλάτα, είτε λάχανο ή μαρούλι με τομάτες και αγγούρια. Και, φροντίζω να εναλλάσσω τα γεύματα κόκκινου

κρέατος με κοτόπουλο, ψάρια και κουνέλι. Και φυσικά χρησιμοποιώ μόνο το δικό μου ελαιόλαδο.»

Ακούγεται καλό-αλλά είναι αρκετό για να δελεάσει τα παιδιά ώστε να μην πλησιάζουν τις καντίνες και τα φαστφουντάδικα και να επιστρέψουν στο οικογενειακό τραπέζι  για ένα γεύμα Μεσογειακής διατροφής; Πιθανόν όχι.

Αν και τα McDonalds πρόσθεσαν ένα πιο υγιεινό μενού πριν μερικά χρόνια με μία έμφαση στις Χωριάτικες σαλάτες και στις σαλάτες του Καίσαρα, ακόμη και τώρα οι περισσότεροι παραγγέλνουν το Big Mac που κάνει τη ζώνη να μην κουμπώνει!

Άλλωστε, ποτέ δεν θα δείτε επιγραφή στα McDonalds που να δηλώνει: «πουλήσαμε πάνω από ένα δισεκατομμύριο σαλάτες!»