Μικρός και Μεγάλος Αγιασμός

 Αγαπητοί  αδελφοί και αναγνώστες των Χρονικών…

Η Εκκλησία μας ολοκληρώνει την περίοδο των εορτών του αγίου Δωδεκαημέρου με την εορτή των Θεοφανείων. Κάθε χρόνο εορτάζουμε την αποκάλυψη του Θεού σε μας πρώτα με την Ενσάρκωση του δευτέρου προσώπου της αγίας Τριάδας στον Θεάνθρωπο Ιησού Χριστό  και έπειτα με την Βάπτιση του Χριστού, όπου φανερώνονται και τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας. Με την ευκαιρία αυτή θα σας πληροφορήσουμε και να κάνουμε κάποιες διευκρινίσεις, για το θέμα του Μικρού και του Μεγάλου Αγιασμού καθώς πολλοί είναι αυτοί οι οποίοι ρωτούν αν ο Αγιασμός αυτός πίνεται, χρησιμοποιείται για ραντισμό, φυλάσσεται στα σπίτια και αν αντικαθιστά την Θεία Κοινωνία.

1. Ο Αγιασμός που τελείται την παραμονή και ανήμερα της γιορτής των Θεοφανείων  είναι ακριβώς ο ίδιος.

Ο Μικρός Αγιασμός τελείται την πρώτη μέρα κάθε μήνα καθώς και εκτάκτως όταν το ζητούν οι χριστιανοί σε διάφορες περιστάσεις.

Δεν τίθεται θέμα για το ποιος είναι αγιότερος και ποιος λιγότερο άγιος, καθώς και οι δύο τύποι αγιασμού είναι αγιασμένοι από τη ζωοποιό χάρη του Παναγίου Πνεύματος.

2. Ο Μεγάλος Αγιασμός φυλάσσεται όλο το χρόνο στο ναό και δίδεται στους χριστιανούς σε διάφορες  περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα  όταν κάποιος είναι ή νιώθει ασθενής «εις αγιασμόν και ίασιν ψυχής τε και σώματος» και στην περίπτωση που κάποιος χριστιανός δεν μπορεί να μεταλάβει το Σώμα και το Αίμα του Χριστού για κάποιους λόγους είτε πνευματικούς είτε ευνόητους προσωπικούς.

Ο Μεγάλος Αγιασμός δεν αντικαθιστά σε καμία περίπτωση την αγία Κοινωνία, αλλά δίδεται σαν μία παρηγοριά στους χριστιανούς που δεν μπορούν να κοινωνήσουν, αλλά και για να ενισχυθούν στον αγώνα τους.

3. Ο Μεγάλος Αγιασμός είναι δυνατόν να φυλάσσεται και στα σπίτια των ευσεβών χριστιανών όλο το χρόνο για τον αγιασμό τους «δια του ραντισμού και της μεταλήψεως», καθώς για να αγιάζουν τα ίδια τα σπίτια τους, τους κήπους, τα σπαρτά τους, τα ζώα, τα οχήματα τους κλπ.

Καλό είναι να χρησιμοποιείται για την προφύλαξη μας από την βασκανία και κάθε  ενέργεια του «αντικειμένου» (του διαβόλου)  και όχι άλλα δεισιδαιμονικά μαντζούνια, ξόρκια, λάδια, ξεματιάσματα κλπ. Εξυπακούεται πως στο σπίτι, διατηρούμε τον Αγιασμό (Μικρό ή Μεγάλο) στο εικονοστάσιο όπου καλό είναι να διατηρείται και κανδήλι.

4. Τέλος θα εξετάσουμε τη σχέση του Μεγάλου Αγιασμού και της νηστείας. Δε νηστεύουμε την παραμονή των Θεοφανείων για να πιούμε την άλλη μέρα τον Μ. Αγιασμό, αλλά νηστεύουμε για την γιορτή των Θεοφανείων! Η ιστορική αρχή του Μεγάλου Αγιασμού είναι η εξής: Στην αρχαία Εκκλησία την Παραμονή των Θεοφανείων γινόταν η βάπτιση των Κατηχουμένων, δηλαδή των νέων χριστιανών (όπως την παραμονή του Πάσχα και  της Πεντηκοστής). Τα μεσάνυχτα τελούνταν ο αγιασμός του ύδατος για την τελετή του βαπτίσματος. Τότε εισήχθη η συνήθεια (όπως μας πληροφορεί ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος) οι χριστιανοί να παίρνουν από το αγιασμένο νερό και να πίνουν ή να το μεταφέρουν στα σπίτια τους προς ευλογία και να το διατηρούν όλο το χρόνο. 
Αργότερα όμως (σε καιρούς λειτουργικής παρακμής) η ακολουθία του αγιασμού απομονώθηκε από αυτή του βαπτίσματος παρόλο που διατήρησε πολλά στοιχεία του. Παρέμεινε όμως  η συνήθεια οι πιστοί να παίρνουν από το αγιασμένο νερό «προς αγιασμόν οίκων» όπως αναφέρει και η καθαγιαστική ευχή του Μεγάλου Αγιασμού.

Νωρίς επίσης επικράτησε και η συνήθεια της νηστείας προ της εορτής των Θεοφανείων, για δύο λόγους:  Πρώτον, οι δύο μεγάλες γιορτές των Χριστουγέννων και των Θεοφανείων στην αρχαία Εκκλησία ήταν ενωμένες σε μία, αυτή των Θεοφανείων ή Επιφανείων, που τελούνταν στις 6 Ιανουαρίου (συνήθεια που διατηρείται στην Αρμενική Εκκλησία μέχρι σήμερα) όμως ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος (5ος αιώνας)  χώρισε τις δύο γιορτές και όρισε η μεν Γέννηση του Χριστού να γιορτάζεται στις 25 Δεκεμβρίου, η δε Βάπτιση και φανέρωση της αγίας Τριάδας στις 6 Ιανουαρίου.

Πριν από κάθε Δεσποτική εορτή προηγούνταν νηστεία για την ψυχική και σωματική κάθαρση των πιστών. Ας θυμηθούμε πως η νηστεία έχει μέσα της και το στοιχείο του πένθους για τις αμαρτίες μας. Έτσι όταν χώρισαν οι δύο γιορτές η  νηστεία που προηγούνταν ακολούθησε τη γιορτή των Χριστουγέννων γι’ αυτό η Εκκλησία όρισε να νηστεύουμε μόνο την παραμονή των Θεοφανείων σαν προετοιμασία για την γιορτή και όχι περισσότερες ημέρες γιατί  βρισκόμαστε σε εορταστική περίοδο, το άγιο Δωδεκαήμερο.

Δεύτερον, αρχαία συνήθεια ήταν επίσης αυτοί που θα βαπτίζονταν να νηστεύουν και μαζί με αυτούς οι ανάδοχοι, οι συγγενείς  αλλά και άλλοι χριστιανοί οι οποίοι τηρούσαν εθελοντικά νηστεία «υπέρ των βαπτιζομένων». Δεν ήταν λοιπόν δύσκολο στη συνείδηση των χριστιανών να συνδεθούν η πόση του αγιασμού και η νηστεία.

Έτσι λοιπόν, μεταφέροντας το ζήτημα στη σημερινή εποχή μπορούμε να πούμε τα εξής: Οι τακτικώς μεταλαμβάνοντες των αγίων Μυστηρίων και τηρούντες στις νηστείες της Εκκλησίας μας (και της 5ης Ιανουαρίου) δεν χρειάζεται να νηστέψουν παραπάνω για να πιουν από το Μ. Αγιασμό. Γι’ αυτούς που τον πίνουν γιατί δεν μπορούν να μεταλάβουν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, ας νηστεύουν όσο ορίσει σε αυτούς ο πνευματικός τους. Τέλος, όσοι εκτάκτως πίνουμε από το Μέγα Αγιασμό που φυλάσσουμε στο σπίτι μας, σε ώρες ασθενειών και κινδύνων με ή χωρίς νηστεία, ας μην υστερούμε και στην πνευματική μας νηστεία «απέχοντες από παντός μολυσμού σαρκός τε και πνεύματος, επιτελούντες αγιωσύνην εν φόβω Θεού» (Β’ Κορ. 7,1).  ΑΜΗΝ.

Με την ευκαιρία των Εορτών του Αγίου Δωδεκαημέρου και της ανατολής του νέου έτους του δισχιλιοστού και ενάτου μετά τη Γέννηση του Θεανθρώπου Χριστού, η Ενορία Ζωοδόχου Πηγής Άνω Γουβών Πεδιάδος, εύχεται σε όλους τους αναγνώστες των Χρονικών  χρόνια πολλά, ευλογημένα, καρποφόρα και ειρηνικά. Είθε η Χάρη του Τεχθέντος και Επιφανέντος Χριστού να χαρίζει σε όλους μας υγεία ψυχής και σώματος  και φωτισμό του νού, ώστε να αναγεννηθεί η πραγματική Αγάπη δηλαδή η Αγάπη του Χριστού στη ζωή μας, στον κάθε ένα και κάθε μία προσωπικά και ανάμεσα σε όλους τους ανθρώπους της γής.

ΕΝΟΡΙΑ ΓΟΥΡΝΩΝ
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ

Πέμπτη, 1 Ιανουαρίου – Πρωτοχρονιά

7.00  π.μ.  Ο Όρθρος της εορτής, η Θεία Λειτουργία
του Μεγάλου Βασιλείου.

Κυριακή, 4 Ιανουαρίου – Προεόρτια Θεοφανείων

7.00  π.μ.  ο Όρθρος, και η Θεία Λειτουργία.

Δευτέρα, 5 Ιανουαρίου – Παραμονή Θεοφανείων

6.30  π.μ.  Ο Όρθρος, η Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών, ο Εσπερινός της Εορτής και ο Αγιασμός στον Ι.Ν. του Αγίου Γεωργίου.

8.30  π.μ. Ο Φωτισμός των Οικιών της περιοχής από τους Ιερείς.

Τρίτη, 6 Ιανουαρίου – Τα Άγια Θεοφάνεια

7.00  π.μ. Ο Όρθρος, η Θεία Λειτουργία και ο Μέγας Αγιασμός
των Θεοφανείων.

10.30 π.μ. Τελετή αγιασμού των υδάτων και καταδύσεως του Τιμίου Σταυρού εις το Λιμάνι της Ενορίας.