Ενώ οι περισσότεροι ειδικοί στα οικονομικά φαίνεται να συμφωνούν ότι η Κρήτη, καθώς και όλη η Ελλάδα, έχει κατά κάποιο τρόπο προστατευτεί από τα παγκόσμια οικονομικά προβλήματα, οι τοπικές επιχειρήσεις και οι καταναλωτές συμφωνούν ότι τα πλοκάμια του οικονομικού τέρατος έχουν, πραγματικά, φτάσει στις ακτές μας.

Σε μια αποκλειστική συνέντευξη με τα Χρονικά, ένας ανώτερος υπάλληλος ενός από τους μεγαλύτερους τραπεζικούς οργανισμούς της Κρήτης εξήγησε μέχρι ποιο σημείο η κρίση έχει επηρεάσει τη χώρα, και τι μπορούμε να αναμένουμε για το Νέο Έτος.

«΄Ολες οι οικονομίες στον κόσμο είναι αλληλένδετες,» είπε ο Βαγγέλης Πτερούδης, Υπεύθυνος Μάρκετινγκ & Ανάπτυξης της Παγκρήτιας Τράπεζας, η οποία έχει 54 υποκαταστήματα σε ολόκληρο το νησί. «Τα προβλήματα άρχισαν στις Ηνωμένες Πολιτείες στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν οι χρηματοπιστωτικές αγορές όπως π.χ. στεγαστικά δάνεια αντιμετωπίζονταν με λάθος χειρισμό, αλλά τα κέρδη ήταν τόσο καλά ώστε οι πρακτικές συνεχίστηκαν αμείωτες.»

Ο κ. Πτερούδης είπε ότι τρία με τέσσερα τρισεκατομμύρια δολάρια έχουν ήδη χαθεί παγκοσμίως, εξαιτίας του γεγονότος ότι πολλές τράπεζες και άλλοι οικονομικοί οργανισμοί, όπως οι ασφαλιστικές εταιρίες, αγόρασαν επενδυτικά πακέτα που υποστηρίζονταν από Αμερικάνικους οικονομικούς οργανισμούς. «Στην Ελλάδα, το ποσό που χάθηκε από ιδιώτες και εταιρίες κυμαίνεται από 350 σε 600 εκατομμύρια ευρώ κατά το πλείστον,» είπε. «Είναι στην πραγματικότητα πολύ μικρό σε σύγκριση με αυτό που, για παράδειγμα, έχουν χάσει οι Γαλλικές επενδυτικές εταιρίες. Και αυτό έγινε γιατί οι Ελληνικές εταιρίες επενδύσεων εδώ και 10 χρόνια έχουν επενδύσει στα Βαλκάνια, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία και επίσης η Αίγυπτος, αντί για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η Ελληνική οικονομική αγορά τρέχει με αναπτυξιακούς ρυθμούς με κατά μέσο όρο 30 τοις εκατό ανά έτος τα τελευταία έξι χρόνια, που σημαίνει ότι όταν οι Ελληνικές τράπεζες είχαν κεφάλαιο να επενδύσουν, επέλεξαν την Ελληνική αγορά πρώτα, και μετά την ξένη αγορά. Όταν εξερράγη η κατάσταση κρίσης όλες οι τράπεζες έγιναν πολύ προσεχτικές στο μεταξύ τους δανεισμό, και έχουν σταματήσει εντελώς τους τελευταίους τρεις με τέσσερις μήνες. Οι τράπεζες που είχαν το κεφάλαιο δεν το ξεπουλούσαν.»

Σ’εκείνο το σημείο, ο κ. Πτερούδης συνέχισε για να εξηγήσει ότι, η χρηματοδότηση σε άλλες τράπεζες ήταν περιορισμένη, κι έτσι τα χρήματα έγιναν πολύ ακριβότερα επειδή οι τράπεζες οι ίδιες δανείζονταν χρήματα με πολύ ακριβότερο ποσοστό.

Σε τοπικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε λιγότερα δάνεια στην Κρήτη, και οι άνθρωποι που καταφέρνουν να δανειστούν, το κάνουν με υψηλότερο επιτόκιο.

«Η αγορά στεγαστικών αναπτυσσόταν με ποσοστό 20 με 23 τοις εκατό το χρόνο,» είπε ο κ. Πτερούδης. «Και τα τελευταία δύο χρόνια υποστηρίζουμε ότι η αγορά κατασκεύαζε περισσότερα σπίτια από όσα μπορούσε να στηρίξει. Υπολογίζουμε ότι σήμερα, υπάρχουν περίπου 170.000 σπίτια και διαμερίσματα προς πώληση στην Ελλάδα. Φυσιολογικά αυτή είναι προσφορά για περίπου ενάμιση χρόνο. Τώρα οι άνθρωποι είναι διστακτικοί να αγοράσουν επειδή δεν γνωρίζουν σε ποια οικονομική κατάσταση θα βρίσκονται σε λίγους μήνες από τώρα.»

Είπε ότι τους τελευταίους δύο με τρεις μήνες υπήρξαν αναφορές ότι οι τιμές των ακινήτων είναι ήδη πέντε με έξι τοις εκατό χαμηλότερα στην Αθήνα, και, ενώ δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για την Κρήτη, υπολογίζεται ότι η τάση είναι η ίδια.

«Τα στεγαστικά επιτόκια ανέβηκαν πολύ τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, αλλά τώρα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αποφάσισε να δώσει  περισσότερα κεφάλαια και να μειώσει τα επιτόκια επειδή όταν το χρήμα γίνεται πολύ ακριβό για να δανείζεται οι άνθρωποι δεν αγοράζουν σπίτια ή και δεν ανοίγουν επιχειρήσεις,» είπε, προσθέτοντας ότι τα επιτόκια είναι τώρα στο 2,50, πολύ κάτω από το 4,25, και αναμένονται να κατέβουν στο ένα τοις εκατό μέχρι το τέλος του χρόνου.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον τραπεζίτη η ποιότητα δανεισμού θα είναι περισσότερο ελεγχόμενη επειδή όταν οι άνθρωποι χάνουν δουλειές, όταν η οικονομία επιβραδύνεται, οι άνθρωποι δεν μπορούν να κάνουν πληρωμές. Για παράδειγμα, είπε ότι η τράπεζα θα δανείζει ακόμη στις τουριστικές επιχειρήσεις, αλλά μόνο σε ανθρώπους που μπορούν να στηρίξουν μία μείωση της τάξεως, της πτώσης του  20 τοις εκατό στα κέρδη τους φέτος. Συμβουλεύει όλες τις επιχειρήσεις, και όχι μόνο εκείνες στον τουρισμό, να είναι προσεχτικές.

«Πιστεύω ότι τα χειρότερα όσον αφορά τα επιτόκια είναι πίσω μας,» κατέληξε. «Είναι ενθαρρυντικό ότι η Ελληνική κυβέρνηση ανακοινώνει πολλά καλά προγράμματα και στέκεται κοντά στις μικρές επιχειρήσεις, όπως τα αφορολόγητα δάνεια για το κεφάλαιο κίνησης. Οι άνθρωποι θα πρέπει να ζητούν συμβουλές ως προς το πώς θα επωφεληθούν από αυτά τα κυβερνητικά προγράμματα. Εμείς ως οργανισμός θα συνεχίσουμε να βοηθάμε οικονομικά και έχουμε επίσης αρχίσει να εργαζόμαστε πολύ στενά με τους δήμους με τρόπους που θα παρακινήσουν την ανάπτυξη της οικονομίας.»

Εντωμεταξύ, με άλλες προσπάθειες να αντιμετωπίσει την τρέχουσα οικονομική κατάσταση, η Ομοσπονδία Επαγγελματιών-Βιοτεχνών και Εμπόρων Νομού Ηρακλείου έχει κάνει αρκετές προτάσεις, συμπεριλαμβάνοντας τη χρηματοδότηση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων μέσω του Ταμείου Εγγυοδοσίας, την αναστολή των πλειστηριασμών  επιχειρήσεων από τις τράπεζες λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών για τουλάχιστον τρία χρόνια, κίνητρα απασχόλησης του προσωπικού μέσω ΟΑΕΔ, και μία άμεση επανεισαγωγή του αφορολόγητου αποθεματικού, ώστε να μπορούν να γίνονται επενδύσεις και να δοθεί η δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να αυτοχρηματοδοτούνται μέσω των κερδών τους για επενδύσεις. 

Ο Βουλευτής Ηρακλείου Μανόλης Στρατάκης απευθυνόμενος στους υπουργούς Οικονομίας, Οικονομικών και Ανάπτυξης, αναφέρει χαρακτηριστικά στο θέμα της ερώτησής του να αποδεχτούν τις παραπάνω προτάσεις, «επειδή είναι σημαντικό να τονωθεί η αγορά όχι μόνο για το καλό των επιχειρήσεων, αλλά και για το καλό των καταναλωτών.»

Ενώ επικεφαλής των τραπεζών και της κυβέρνησης κάνουν αποφασιστικά βήματα για να αντιμετωπίσουν την κρίση κατά μέτωπο, οι τοπικές επιχειρήσεις ετοιμάζονται για ένα ζοφερό 2009.

«Ως κομμώτρια είμαι τυχερή που έχω ένα τακτικό πελατολόγιο, αλλά λέγοντας αυτό, και πάλι δεν έχουμε την ίδια δουλειά όπως πριν,» είπε η Τζίλιαν Σταυρουλάκη από το Κομμωτήριο Top Cut στα Μάλια. «Οι άνθρωποι αφήνουν περισσότερο χρονικό διάστημα ανάμεσα στα κουρέματα και βάφουν και κτενίζουν τα μαλλιά τους μόνοι τους. Δεν υπάρχουν πολλά βήματα που μπορούμε να κάνουμε στο επάγγελμά μας, αλλά εγώ δεν θα ανεβάσω τις τιμές μου κατά το 2009  για να προσπαθήσω να βοηθήσω την κατάσταση.»

Η σημαντική αγορά ακινήτων της Κρήτης έχει χτυπηθεί ιδιαίτερα σκληρά.

«Δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ζήτηση για ακίνητα προς πώληση,» είπε η Suzanne Schils του Μεσιτικού Γραφείου Νίκου στο Σίσι. «Το πρώτο πράγμα που δεν θα κάνει ο κόσμος σε μία οικονομική κατάσταση όπως η δική μας, είναι να σκεφτεί να αγοράσει ή να χτίσει ένα καινούριο σπίτι, ειδικά με την κατάσταση των στεγαστικών. Επίσης το γεγονός ότι οι τιμές ίσως πέσουν επηρεάζει την αγορά, καθώς οι πιθανοί αγοραστές ελπίζουν ότι, με το να περιμένουν μερικούς μήνες, θα βρουν το ίδιο ακίνητο πολύ φτηνότερα.»

Η μη αύξηση των τιμών το 2009 φαίνεται να είναι κοινή συναίνεση ανάμεσα στους καταστηματάρχες που έδωσαν συνέντευξη σ’αυτή την εφημερίδα, αλλά οι καταναλωτές, δείχνοντας σκεπτικισμό, έχουν υιοθετήσει μία στάση ας περιμένουμε και θα δούμε, ιδιαίτερα έναντι του υψηλού πληθωρισμού και της αυξανόμενης ανεργίας.

Σύμφωνα με μία πρόσφατη δημοσκόπηση, 56 τοις εκατό των Ελληνικών νοικοκυριών άμεσα νιώθουν την επίδραση της οικονομικής κρίσης, και ίδιο ποσοστό των ατόμων που ερωτήθηκαν θεωρούν ότι η κρίση θα συνεχιστεί μέσα στα επόμενα δύο με πέντε χρόνια.

Και, ακόμη περισσότεροι άνθρωποι-ένα τεράστιο 79 τοις εκατό- είναι απαισιόδοξοι αναφορικά με το μέλλον της Ελληνικής οικονομίας και τους προβληματίζει η οικονομική τους ασφάλεια.

Όπως  το τοποθέτησε ένας παρατηρητής της ντόπιας αγοράς, ότι κι αν συμβεί στη συνέχεια είναι στις υποθετικές σκέψεις που κάνει ο καθένας αυτή τη στιγμή, αλλά η απαισιοδοξία που επικρατεί στην αγορά είναι πράγματι πρωτοφανής.