ΣΑΛΙΟ: ΕΝΑ ΠΟΛΥΤΙΜΟ ΥΓΡΟ

Του Νίκου Παπαδάκη, Χειρούργου Οδοντίατρου

Σύσταση: Το σάλιο είναι ένα υγρό άχρωμο, άοσμο, αδιαφανές ειδικού βάρους που αποτελείται από νερό και από πολλά στέρεα συστατικά το μεγαλύτερο μέρος των οποίων είναι οργανικές ουσίες και το υπόλοιπο ανόργανα συστατικά.

Κάποιες από τις οργανικές ουσίες είναι: πρωτεΐνες ,υδατάνθρακες, αμινοξέα, ουρία ,ουρικό οξύ, ένζυμα βιταμίνες καθώς και συγκολλητινογόνα  Α,Β,Ο τα οποία έχουν ιατροδικαστική αξία. Κάποια από τα ανόργανα στοιχεία στο σάλιο είναι το ασβέστιο, ο φώσφορος ,νάτριο, κάλιο, ιώδιο, φθόριο.

Έκκριση: Το σάλιο εκκρίνεται από τους σιελογόνους αδένες που είναι οι υπογνάθιοι που παράγουν και τη μεγαλύτερη ποσότητα σάλιου, και από άλλους αδένες που είναι διασπαρμένοι σχεδόν σε όλη τη στοματική κοιλότητα. Η έκκριση του σάλιου είναι συνεχής ολόκληρο το 24ωρο με διακυμάνσεις. Η συνολική παραγόμενη ποσότητα είναι περίπου ένα μπουκάλι εμφιαλωμένου νερού την ημέρα!

Λειτουργία: 1) Μηχανική προστασία του  βλεννογόνου του στόματος κατά την μάσηση καθώς και ανοσολογική προστασία με την έκκριση αντισωμάτων. Επίσης περιέχει ένζυμα που έχουν αντιμικροβιακή δράση. 2)  Βοηθάει στην κατάποση. 3) Βοηθάει στην πέψη των τροφών. 4) Συμμετέχει στην αποβολή διαφόρων προϊόντων μεταβολισμού. 5) Παίζει ρόλο στην γεύση. 6) Προστατεύει τα δόντια από την τερηδόνα ελαττώνοντας την οξύτητα που αυξάνεται με την κατανάλωση υδατάνθρακων.

 Η αξία του σάλιου γίνεται εμφανής σε περιπτώσεις όπου ελαττώνεται η παραγωγή του. Τότε εμφανίζονται στοματικά έλκη και πολυτερηδονισμός που απαιτούν την χρήση υποκατάστατων σάλιου. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι η ρυθμιστική ικανότητα και η ποσότητα του σάλιου διαφέρουν μεταξύ των ανθρώπων. Όσο περισσότερο σάλιο παράγεται και όσο μεγαλύτερη ρυθμιστική ικανότητα έχει τόσο μεγαλύτερη προστασία έχουν τα δόντια στην τερηδόνα. Θα  πρέπει επίσης  να αναφερθούμε στην ξηροστομία η οποία χαρακτηρίζει συνήθως τα άτομα της τρίτης ηλικίας και η οποία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται είτε με υποκατάστατα σάλιου ή ειδικές τσίχλες που διεγείρουν την έκκριση του σάλιου.

Σάλιο και Οδοντίατρος: Το σάλιο είναι ανεπιθύμητο στοιχείο γενικά για τον οδοντίατρο και γι’ αυτό γίνεται αναρρόφησης. Εξαίρεση αποτελούν οι μερικές και ολικές οδοντοστοιχίες οι οποίες συγκρατούνται στο στόμα λόγω της μεγάλης επιφανειακής τάσης του σάλιου που βοηθάει τις οδοντοστοιχίες να <βεντουζάρουν> στο βλεννογόνο του στόματος και να συγκρατούνται.    

 Συμπέρασμα:  Το σάλιο αναμφισβήτητα είναι η καλύτερη ασπίδα προστασίας για τα δόντια και ολόκληρη τη στοματική κοιλότητα γενικότερα παρά την <ανεπιθύμητη παρουσία> του τις περισσότερες φορές για μας τους οδοντίατρους.

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ…Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ;

Του Μάνθου Ματθαιάκη
Ορθοπεδικού Χειρούργου, Τραυματιολόγου

Έτσι τη χαρακτηρίζουμε σήμερα, σιωπηλή επιδημία..Είναι μια πάθηση συχνή και σιωπηλή γιατί εγκαθίσταται ύπουλα ακόμα και τις περισσότερες φορές χωρίς καν πόνο. Τι είναι η οστεοπόρωση; Είναι  η  πάθηση  στην οποία έχουμε μείωση της οστικής πυκνότητας  και η οποία έχει σαν αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος  κατάγματος.Τα πιο συχνά κατάγματα αφορούν το ισχύo, την  σπονδυλική στήλη και τον καρπό σε προχωρημένη οστεοπόρωση τα κατάγματα γίνονται χωρίς να εξασκηθεί στα οστά σχεδόν καθόλου δύναμη(αυτόματα κατάγματα).

Που οφείλεται; Το οστό είναι ένας ζωντανός ιστός που μεταβολίζεται, δηλαδή διασπάται συνεχώς, απορροφάται και σχηματίζεται ξανά νέο οστό. Αυτή την επισκευαστική δουλεία την έχουν αναλάβει δύο οστικά κύτταρα, οι οστεοβλάστες και οι οστεοκλάστες. Οι οστεοκλάστες απομακρύνουν το καταπονημένο  τμήμα του οστού και οι οστεοβλάστες παράγουν και τοποθετούν ίση ποσότητα νέου και ανθεκτικού οστού.

Η σχέση τους και η συνεργασία τους πριν συμβεί η οστεοπόρωση είναι αρμονική.

Άρα όση ποσότητα οστού απομακρύνουν οι οστεοκλάστες την ίδια ποσότητα παράγουν και τοποθετούν οι οστεοβλάστες .Οι ορμονικές διαταραχές(εμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση), η προχωρημένη ηλικία, διάφορα φάρμακα όπωςs η κορτιζόνη, η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου, η καθιστική ζωή και η περιορισμένη άσκηση διαταράσσουν τη σχέση της ισορροπίας των κυττάρων αυτών και έτσι οι οστεοβλάστες παράγουν λιγότερο οστό από όσο απομακρύνθηκε και αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να έχουμε οστική αραίωση, αδύνατο οστό.

Είναι μια συχνή πάθηση. Υπολογίζεται ότι  προσβάλλει το έξι με επτά τοις εκατό του πληθυσμού. Αυτός όμως ο αριθμός μεγαλώνει τα τελευταία χρόνια, αφού και ο μέσος όρος ηλικίας των ανθρώπων έχει αυξηθεί. Αυτή η πάθηση είναι πολύ συχνή στις χώρες του δυτικού κόσμου και πλήττει ειδικότερα τις γυναίκες. Για παράδειγμα, ο κίνδυνος να πάθει μια γυναίκα οστεοπορωτικό κάταγμα στη ζωή της είναι 40%, που σημαίνει ότι τέσσερεις στις 10 γυναίκες θα πάθουν ένα ή περισσότερα οστεοπορωτικά κατάγματα στη ζωή τους. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν καταλήξει ότι μία στις δύο γυναίκες έχουν τουλάχιστον ένα κάταγμα σπονδύλου, ενώ στην ηλικία των 75 ετών μία στις έξι γυναίκες έχει πιθανότητα να υποστεί κάταγμα του ισχύου.

Πως γίνεται η διάγνωση; Γίνεται με τη μέτρηση της οστικής πυκνότητας, που ονομάζεται και διεθνώς D.E.X.A. Αυτή η μέθοδος έχει ελάχιστη ακτινοβολία, είναι αρκετά αξιόπιστη και γίνεται συνήθως στην περιοχή της οσφυικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και στο ισχύο, ανάλογα με τη κρίση του γιατρού. Μπορούν να βοηθήσουν και διάφοροι βιοχημικοί δείκτες του μεταβολισμού των οστών.  Οι δείκτες αυτοί μετρώνται σε δείγματα αίματος ή ούρων. Έτσι μία μέτρηση δεικτών μετά την εμμηνόπαυση σε συνδυασμό με μία μέτρηση της οστικής μάζας μπορεί να βοηθήσει στο να υπολογίσει κανείς το βαθμό της οστικής απώλειας.

Θεραπεία. Η ουσιαστική θεραπεία είναι η πρόληψη της. Όταν εγκατασταθεί η οστεοπόρωση ,στην καλύτερη περίπτωση περιμένουμε από τη θεραπεία να σταθεροποιήσει ή να επιβραδύνει το ρυθμό απώλειας της οστικής μάζας και σπάνια να εξαφανίσει τη νόσο. Η σωστή διατροφή(γαλακτοκομικά προϊόντα,τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D) και η άσκηση(30 λεπτά 3 φορές εβδομαδιαίως), η διακοπή του καπνίσματος και η αποφυγή φαρμάκων όπως κορτιζόνης είναι από τους ουσιαστικούς παράγοντες πρόληψης της νόσου. Η φαρμακευτική αγωγή που χρησιμοποιούμε σήμερα στην εγκαταστημένη οστεοπόρωση για να σταματήσουμε την παραπέρα επιδείνωσή της και για να βελτιώσουμε την οστική μάζα του σκελετού είναι το ασβέστιο, η βιταμίνη D και τα διφωσφονικά. Θέση επίσης έχουν στην θεραπεία και τα οιστρογόνα.  Υπάρχει και χειρουργική θεραπεία για τα οστεοπορωτικά κατάγματα της σπονδυλικής στήλης(κυφοπλαστική) με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι καθημερινές δραστηριότητες καθηλώνοντας τον ασθενή σε μία καρέκλα ή στο κρεβάτι.

Νεότερες απόψεις. Αμερικάνοι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι όταν μεγαλύτερη ποσότητα σεροτονίνης, χημικής ουσίας το 95% της οποίας παράγεται στο έντερο και στη συνέχεια διοχετεύεται στο αίμα φτάνει στα οστά , τότε αυτά σταδιακά αλλοιώνονται. Ίσως επομένως το έντερο κρύβει το μυστικό κατά της οστεοπόρωσης.