Η ανεπάρκεια πολεοδομικών υπηρεσιών, η γραφειοκρατία στην υπερβολική της μορφή και η επιλεκτική επιβολή των νόμων που επικρατούν, έχουν οδηγήσει στον εκπληκτικό αριθμό 2,5 εκατομμυρίων αυθαίρετων κτισμάτων σε ολόκληρη τη χώρα και πολύ περισσότερα κτήρια που έχουν παράνομα τροποποιηθεί.

Ενώ συγκεκριμένοι αριθμοί ήταν μη διαθέσιμοι για την Κρήτη, η κυβέρνηση και οι πηγές της βιομηχανίας λένε ότι ο αριθμός των αυθαίρετων κτηρίων εδώ είναι απέραντος, πιθανόν να υπερβαίνει τον εθνικό μέσο όρο.

Από περίπου 25 εκατομμύρια κτίσματα στην Ελλάδα, το 10 τοις εκατό είναι εντελώς αυθαίρετα, ενώ το 90 τοις εκατό των υπολοίπων έχουν επεκταθεί ή εξωραϊστεί κατά κάποιο τρόπο που είναι παράνομος. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ιδιοκτήτες με άδειες για ιδιόκτητα σπίτια χτίζουν νυκτερινά κέντρα και άλλες επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με έρευνες  που συντάσσονται από δημόσιους διοικητικούς επιθεωρητές, τα 173 γραφεία πολεοδομίας στην Ελλάδα είναι ανάμεσα στις πιο ανεπαρκείς και διεφθαρμένες κρατικές υπηρεσίες. Από τα παράπονα χιλιάδων κατοίκων που λαμβάνει η επιθεώρηση κάθε χρόνο, το εν πέμπτο είναι παράπονα για την πολεοδόμηση.

Σε πρόσφατη συνέντευξη, ο γενικός επιθεωρητής δημόσιας διοίκησης της χώρας, Λέανδρος Ρακιντζής, πρότεινε τη δημιουργία τριών ξεχωριστών υπηρεσιών για να αντιμετωπίσουν την παράνομη κατασκευή. Σύμφωνα με τον κ. Ρακιντζή, μια πιο αποδοτική προσέγγιση θα ήταν να έχουν μια υπηρεσία που να έχει το κομμάτι των αδειών κτηρίων, ένα ξεχωριστό γραφείο για αυτοψίες και ένα τρίτο με ευθύνη για κατεδαφίσεις.

Όσο για τις κατεδαφίσεις παράνομων κτισμάτων, είπε ότι θα μπορούσε να υλοποιηθεί  αν η "πολιτική θέληση" υπήρχε. Τόνισε ότι υπήρξε μια ιδιαίτερα διαθέσιμη χρηματοδότηση για την κατεδάφιση αυθαίρετων κτισμάτων, αλλά πρότεινε ότι αυτά τα μετρητά χρησιμοποιούνται αντ'αυτού για να δημιουργηθεί μια τρίτη υπηρεσία για να επιτηρεί τις κατεδαφίσεις, οι οποίες θα ήταν "αυτόνομες, αυτάρκης και όχι πολιτικά εξαρτημένες".

Στο δήμο μας, η κατάσταση θεωρείται τόσο άσχημη που, σύμφωνα με τοπικούς παράγοντες, θα μπορούσε να "υπονομεύσει" το μέλλον των κοινωνιών.

Δήμαρχος Χερσονήσου Σπύρος Δανέλλης

"Η αυθαιρεσία κτισμάτων και η υποβάθμιση του αστικού μας περιβάλλοντος είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα υποβάθμισης, αισθητικής και λειτουργικής στις παραλιακές μας περιοχές", είπε ο Δήμαρχος Χερσονήσου Σπύρος Δανέλλης. "Δυστυχώς, μια κουλτούρα αυθαιρεσίας έχει σχηματιστεί, η οποία είναι εντεινόμενη λόγω της μη επιβολής ενός ήδη χαλαρού νομικού πλαισίου αντιμετώπισης παράνομων κτηρίων. Η έλλειψη αποτελεσματικότητας σε αυτή την αντιμετώπιση και μια ιδιαίτερα κουραστική γραφειοκρατική διαδικασία χωροταξικού σχεδιασμού, εντείνει τα προβλήματα σε τέτοιο βαθμό που υποτιμά το μέλλον των περιοχών μας".

Ο Δήμαρχος Γουβών Γιώργος Νικολακάκης αισθάνεται ότι αυτή η κατάσταση είναι ένα "νεοελληνικό έγκλημα" κατά του τοπίου.

Δήμαρχος Γουβών Γιώργος Νικολακάκης

" Η έννοια του αυθαιρέτου στην Ελλάδα έχει πολλές διαστάσεις που είναι δύσκολο κανείς να τις ιεραρχήσει και να βρει το νήμα για το ξετύλιγμα του κουβαριού", εξήγησε.

"Αποτελεί φαινόμενο διαχρονικό, το οποίο έχει να κάνει με την αστικοποίηση του 19^ου και 20^ου αιώνα. Ωστόσο, ενώ αυτό φαινόταν κυρίως στην πόλη, με την εμφάνιση της τουριστικής οικονομίας και μετά (δεκαετία 1960) ξεκίνησε να επεκτείνεται και στο χώρο της υπαίθρου".

Ο Δήμαρχος συνέχισε λέγοντας ότι οι ευθύνες του κράτους και των υπηρεσιών του, καθώς και των ελεγκτικών μηχανισμών, είναι κεφαλαιώδεις.

"Τέλος οι ίδιοι οι πολίτες δεν αποποιούνται ευθυνών, και με τις δράσεις τους συμμετέχουν σ' αυτό το νεοελληνικό έγκλημα ενάντια στο τοπίο, τη φύση, το περιβάλλον αλλά και της στροφής της οικονομίας σε απόλυτα αντιπαραγωγικές επενδύσεις για το μέλλον της χώρας.

"Δεν είμαι αισιόδοξος σχετικά με τις λύσεις που προτείνονται, αλλά ελάχιστα επιβάλλονται", ολοκλήρωσε. "Δυστυχώς τα "αυθαίρετα" κτίσματα στην Ελλάδα είναι πρόβλημα ταυτότητας, επομένως ανάγεται σε φιλοσοφικό ζήτημα της ίδιας της ύπαρξης μας και της διαιώνισης μας. Αν δεν αλλάξουμε ρότα δεν υπάρχει ελπίδα".

Σύμφωνα με το Μανόλη Στρατάκη, βουλευτή Ηρακλείου, υπάρχουν πάνω από 40.000 αυθαίρετα κτίσματα μόνο στο νομό Ηρακλείου.

" Αυτή η κατάσταση δημιουργήθηκε λόγω αδυναμίας ή ακόμα και απροθυμίας της πολιτείας μέχρι το 1982, να καλύψει τις ανάγκες των νοικοκυριών με τις απαραίτητες επεκτάσεις στο σχέδιο πόλεως", δήλωσε, "με αποτέλεσμα η αλλαγή των οικονομικών δεδομένων και η επικρατούσα στη συνέχεια αστυφιλία να δημιουργήσουν αυτό το μεγάλο πρόβλημα .

Σήμερα η κατάσταση που αφορά παράνομες δομές είναι στάσιμη και πριν έξι μήνες ο Δήμος Ηρακλείου πρότεινε στο ΥΠΕΧΩΔΕ για τη ρύθμιση των άνευ αδείας κτισμάτων στην ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου".

Με ένα μέλος της τοπικής αυτοδιοίκησης, που επιθυμούσε να κρατήσει την ανωνυμία του, σαν καθοδηγητής, αυτή η ομάδα εξεπλάγην από τον αριθμό των αυθαίρετων σπιτιών  και εμπορικών κτηρίων που σημειώθηκαν στους δήμους Γουβών, Μαλίων και Χερσονήσου- από μονοκατοικίες, βίλλες, συγκροτήματα διαμερισμάτων…και οι περισσότερες παραθαλάσσιες ταβέρνες.

Υπό τη συμβουλή νομικού, δεν σταθήκαμε ικανοί να φωτογραφίσουμε κανένα από αυτά, εκτός από μια ή δυο εγκαταλειμμένες οικοδομές.

(Σημείωση του Συντάκτη: Ο δήμαρχος Νέας Αλικαρνασσού Βαγγέλης Σισαμάκης δεν ήταν διαθέσιμος για σχόλιο κατά τη διάρκεια της εγγραφής του άρθρου αλλά καταδεικνύοντας την ανησυχία του γι αυτό το πρόβλημα έστειλε την δήλωση του μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομίου μόλις πριν το τέλος της προθεσμίας. Η δήλωση του κ. Σισαμάκη μπορεί να διαβαστεί παρακάτω.

Εντούτοις, το γραφείο του δημάρχου Μαλίων κ. Λαγουδάκη  παρέβλεψε την έρευνα μας λέγοντας "είναι θέμα άλλων υπηρεσιών"). 

O ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΛΙΚΑΡΝΑΣΣΟΥ
ΓΙΑ ΤΑ ΑΥΘΑΙΡΕΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ

Σύμφωνα  με το Δήμαρχο Βαγγέλη Σισαμάκη της Ν. Αλικαρνασσού, το πρόβλημα των αυθαίρετων κτισμάτων απασχολεί όλους τους δήμους.

"Ο δήμος μας δεν έχει τη δικαιοδοσία να προχωρήσει σε κατεδαφίσεις αυθαίρετων κατοικιών, που υπάρχουν στην περιοχή", είπε. " Ο δήμος, παρολαυτά, προχώρησε στην υλοποίηση ενός σημαντικού αναπτυξιακού έργου, με στόχο την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων".

Αυτό το έργο προτείνει λύσεις για την καλύτερη ανάπτυξη της περιοχής στα όποια χωροταξικά, πολεοδομικά και περιβαλλοντικά προβλήματα παρουσιάζει ο Δήμος λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες παραμέτρους: Την προστασία του περιβάλλοντος, τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων, την ισόρροπη και αλληλοστηριζόμενη ανάπτυξη αστικού, περιαστικού  και αγροτικού χώρου, τη διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής, αρχιτεκτονικής, ιστορικής κληρονομιάς.

Ο κ. Σισαμάκης είπε ότι η μελέτη, με την οργάνωση χρήσεων γης και την καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος, οριοθετεί τρεις περιοχές παρέμβασης: Περιοχές Ειδικής Προστασίας, Περιοχές Οικιστικής Ανάπτυξης, και ζώνες Παραγωγικών Δραστηριοτήτων .

"Με την υλοποίηση αυτής της μελέτης, επιθυμούμε να προσφέρουμε ένα καλύτερο επίπεδο διαβίωσης στους δημότες μας και ταυτόχρονα να αξιοποιήσουμε όλες τις υποδομές και αναπτυξιακές δυνατότητες στην περιοχή μας", δήλωσε.