ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΡΙΠΗ

Του Κλεόβουλου Χανδάνου, Παιδίατρου

Η γρίπη είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα υγείας στις αναπτυγμένες χώρες.
Αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θανάτου, με περισσότερους από 1.000 ανά εκατομμύριο πληθυσμού ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους.

Υπάρχουν 3 αντιγονικοί τύποι του ιού  Α,  Β και  C που προσβάλλουν εκτός από τον άνθρωπο, διάφορα είδη ζώων. Η νόσος σπάνια μεταδίδεται από τα ζώα στους ανθρώπους. Οι ιοί τύπου Β δεν προσβάλλουν τα ζώα ενώ ο τύπος C προκαλεί συνήθως ήπια νόσο και ως εκ τούτου δεν έχει τόσο μεγάλη επιδημιολογική σημασία.

Ο τύπος Α υπόκειται συνεχώς σε μικρές αντιγονικές αλλαγές που ονομάζονται "αντιγονικές μετατοπίσεις" και είναι υπεύθυνες για τις περισσότερες αλλαγές του ιού από εποχή σε εποχή. Η γρίπη μπορεί επίσης να εμφανιστεί με τη μορφή παγκόσμιων επιδημιών, που ονομάζονται πανδημίες και οφείλονται σε μεγάλες αντιγονικές αλλαγές του ιού τύπου Α, που ονομάζονται "αντιγονικές μεταθέσεις".

Η γρίπη είναι μία οξεία νόσος του αναπνευστικού.

Δεν μπορεί να διαφοροδιαγνωστεί από άλλες οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού με βάση την κλινική εικόνα και οι εργαστηριακές εξετάσεις είναι απαραίτητες. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για μία μέτριας βαρύτητας λοίμωξη που μεταδίδεται με σταγονίδια από άτομο σε άτομο κατά τη διάρκεια του πταρμού ή του βήχα. Μετάδοση επίσης μπορεί να συμβεί με άμεση επαφή με άτομο που νοσεί.

Τα συμπτώματα της γρίπης είναι: υψηλός πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, καταρροή, πονοκέφαλος, μυαλγίες και συχνά έντονη καταβολή. Οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν εντελώς μέσα σε 1-2 εβδομάδες.

Συγκριτικά με άλλες λοιμώξεις όπως το κοινό κρυολόγημα, η γρίπη προκαλεί πιο σοβαρές επιπλοκές όπως πνευμονία, ιδίως στα παιδιά, στους ηλικιωμένους και σε άλλες ευάλωτες ομάδες.

Η πνευμονία είναι η πιο συχνή επιπλοκή της γρίπης και μπορεί να οφείλεται είτε στον ιό της γρίπης (πρωτοπαθής) ή σε κάποιο μικρόβιο (δευτεροπαθής).

Η δευτεροπαθής πνευμονία εμφανίζεται συνήθως σε άτομα με υποκείμενα αναπνευστικά νοσήματα όπως χρόνια βρογχίτιδα, άσθμα, κυστική ίνωση. Η πρωτοπαθής πνευμονία εμφανίζεται σπανιότερα, μπορεί όμως να έχει ταχεία εξέλιξη και να προκαλέσει οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια και θάνατο.
Άλλες επιπλοκές είναι: διαταραχές του καρδιακού ρυθμού, μυοκαρδίτιδα, περικαρδίτιδα, εγκεφαλίτιδα και εγκάρσια μυελίτιδα, σύνδρομο Reye κυρίως στα παιδιά που βρίσκονται σε χρόνια θεραπεία με ασπιρίνη.

Το πιο αξιόπιστο υλικό για την ταχεία ανίχνευσή του θεωρούνται οι ρινοφαρυγγικές εκκρίσεις.

Τα δείγματα για τον εργαστηριακό έλεγχο πρέπει να λαμβάνονται εντός τεσσάρων ημερών από την έναρξη των συμπτωμάτων.
Ο εμβολιασμός αναμένεται να μειώσει την επίπτωση μιας πανδημίας στον πληθυσμό, ιδιαίτερα δε στις ομάδες υψηλού κινδύνου, ελαττώνοντας τις επιπλοκές από τη νόσο.

Το εμβόλιο θα πρέπει να διατεθεί σε προκαθορισμένες ομάδες προτεραιότητας,
Προτεραιότητα εμβολιασμού έχουν οι: εργαζόμενοι σε χώρους υγείας, σε Υπηρεσίες αναγκαίες για την εύρυθμη λειτουργία του κράτους και της κοινωνίας, άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες, άτομα σε ομαδική διαβίωση, σχολεία.

Ο εμβολιασμός των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού κατά του πνευμονιοκόκκου, μπορεί να ελαττώσει σημαντικά τη συχνότητα της πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας ως επιπλοκής της γρίπης. Εκτιμάται ότι το εμβόλιο παρέχει προστασία σε περίπου 80% των εμβολιασθέντων και ότι η ανοσία διαρκεί περίπου 5 έτη. Στις ενδείξεις του εμβολίου περιλαμβάνονται: ενήλικοι 65 ετών και άνω, άτομα με χρόνιο νόσημα όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, πνευμονοπάθειες, διαβήτης, αλκοολισμός, κίρρωση ήπατος.

Όσον αφορά τα φάρμακα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, η ζαναμιβίρη (Relenza )έχει κύρια ένδειξη την αντιμετώπιση γρίπης Α και Β και για να είναι αποτελεσματική πρέπει να χορηγηθεί εντός 48ώρου από την έναρξη των συμπτωμάτων.

Είναι καλό να αποφεύγεται σε ασθενείς με ιστορικό παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος.

Η οσελταμιβίρη (Tamiflu) επίσης κυκλοφορεί και για να είναι αποτελεσματική πρέπει να χορηγηθεί εντός του πρώτου 48ωρου από την έναρξη των συμπτωμάτων. Χορηγείται για 5 ημέρες. Οι κύριες παρενέργειες είναι διάρροια, ναυτία, εμετός, κεφαλαλγία.

Δεν έχει τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά την ελάττωση των  επιπλοκών.

ΑΦΘΕΣ

Του Νίκου Παπαδάκη, Χειρούργου Οδοντίατρου

Επιγραμματικά, για τις άφθες θα πρέπει να γνωρίζουμε τα εξής:
Τι είναι άφθες; Άφθες είναι ελκώσεις (πληγές) στο στόμα, οι οποίες πονάνε πολύ και υποτροπιάζουν (εμφανίζονται δηλ. επανειλημμένα) μέσα σε χρονικό διάστημα, που κυμαίνεται από ημέρες, μήνες ή ακόμα και χρόνια. Ο χρόνος επούλωσης, κυμαίνεται συνήθως από 10 έως 14 μέρες.

Η λέξη άφθα σημαίνει φωτιά, κάψιμο, προέρχεται από το ρήμα άπτω (ανάβω φωτιά) και υποδηλώνει ακριβώς το επώδυνο της νόσου.

Ο Ιπποκράτης είναι ο πρώτος που αναφέρει τον όρο 'άφθα'

Οι άφθες είναι συχνό (περίπου το 25% του πληθυσμού μπορεί να εμφανίσει άφθες), καλοήθες (δηλ. δεν απειλεί τη ζωή του ατόμου) νόσημα, αγνώστου αιτιολογίας. Ο χρόνος πρώτης εμφάνισης είναι συνήθως η νεανική ηλικία, με μεγαλύτερη συχνότητα το γυναικείο φύλο και φαίνεται ότι υπάρχει κληρονομική προδιάθεση. Επίσης, το κάπνισμα φαίνεται ότι δρα ενάντια στην εμφάνιση τους, πιθανότατα λόγω της νικοτίνης του καπνού.

 Στη διάγνωση των άφθων επισημαίνουμε τα εξής:

·        Υπάρχουν διάφορες μορφές άφθων. Μικρές, μεγάλες και ερπητόμορφα έλκη.

·        Οι άφθες μπορεί να ομοιάζουν (και συγχέονται) με πολλά άλλα νοσήματα του στόματος, είτε τοπικά (εμφανίζονται μόνο στο στόμα), είτε συστηματικά – γενικά - νοσήματα με εντόπιση στο στόμα π.χ. έρπητας, άλλες λοιμώξεις, νοσήματα αίματος, πεπτικού, ακόμα και ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.

Άφθες, μπορεί να αποτελούν μέρος της κλινικής εικόνας ενός συστηματικού νοσήματος. π.χ. Αδαμαντιάδη-Behçet κ.ά. Πριν από οιανδήποτε θεραπευτική παρέμβαση, πρέπει να έχει εξασφαλισθεί η σωστή διάγνωση.                        

 Γενικά, όσον αφορά στη θεραπεία των άφθων:

·        Επειδή το αίτιο των άφθων είναι άγνωστο, αποτελεσματική θεραπεία δεν υπάρχει όσον αφορά την επανεμφάνιση.

·        Συστήνεται περιορισμός διαφόρων, πιθανών προδιαθεσικών παραγόντων, π.χ. τραυματισμών, αναιμιών, άγχους, τροφών κ.ά.

·        Οι κύριοι στόχοι των υπαρχόντων εφαρμοζόμενων θεραπειών είναι, ο περιορισμός του πόνου και η μείωση της διάρκειας των βλαβών. Αρκετοί ασθενείς εμφανίζουν πολλές υποτροπές, πολλές άφθες ταυτόχρονα, εντονότατο πόνο, δυσκολία ομιλίας, φαγητού και ψυχολογική επιβάρυνση.

Ειδικότερα για τη θεραπεία των άφθων:

Για τοπική θεραπεία, κυκλοφορούν πολυάριθμα σκευάσματα π.χ. προστατευτικά του βλεννογόνου υπό μορφή gel, spray, τοπικά αναισθητικά, καυστικά (εφαρμοζόμενα από τον γιατρό), και άλλα πολλά.

Για συστηματική θεραπεία έχουν χρησιμοποιηθεί διάφορα φάρμακα (κυρίως κορτικοστεροειδή). Η χορήγηση τους πρέπει να γίνεται πάντα με οδηγίες και επίβλεψη του γιατρού, όταν υπάρχει απόλυτη ένδειξη, κυρίως για άφθες συστηματικών νοσημάτων π.χ. Αδαμαντιάδη Behçet, για άφθες με συχνότατες και βασανιστικές υποτροπές με εντονότατο πόνο και διαρκή παρουσία πολυαρίθμων βλαβών, αντισταθμίζοντας τις παρενέργειες των φαρμάκων ως προς τα οφέλη τους.

Έδαφος κερδίζει τελευταία η εφαρμογή Laser που ανακουφίζει άμεσα στο 90 τοις εκατό των ασθενών και επιταχύνει δραστικά την επούλωση.

Το Μέλλον.
Οι άφθες συνιστούν πάντα μια επίκαιρη ερευνητική πρόκληση, τόσο όσον αφορά στην αιτιολογία όσο και στη θεραπεία τους.