Αναφερόμενοι στη φυσική ομορφιά που περιβάλλει την Κρήτη, δεν θα μπορούσαμε να παραβλέψουμε ένα από τα κυριότερα αξιοθέατα της, το Φαράγγι της Σαμαριάς.

Οι Σφακιανοί λένε πως: “ Ένας είναι ο Φάραγγας...τα άλλα είναι φαράγγια”.



Το 18 χιλιομέτρων επιβλητικό φαράγγι, δεσπόζει νότια των Χανίων και η είσοδος του βρίσκεται στην τοποθεσία “Ξυλόσκαλο”, που είναι και το ψηλότερο σημείο του οροπεδίου του Ομαλού. Από εκεί ξεκινά μια μαγευτική διαδρομή, που αξίζει Έλληνες και ξένοι να βιώσουν. Η εναλλαγή των τοπίων και η αποκάλυψη της φύσης δημιουργούν δυνατές συγκινήσεις στους επισκέπτες, με την εμφάνιση τεράστιων δέντρων , πηγών με κρυστάλλινο πόσιμο νερό, θεόρατων βράχων και πανύψηλων βουνών, να μαγεύουν κάθε πεζοπόρο. Ο μύθος λέει πως ένας Τιτάνας της Κρήτης έριξε μια μαχαιριά στα σπλάχνα της γης και έτσι δημιουργήθηκε το φαράγγι.
Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 450 είδη της Κρητικής χλωρίδας στο φαράγγι, από τα οποία τα 70 φύονται – κατ’αποκλειστικότητα - μόνο σ’αυτό και σύμφωνα με το νόμο, δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί οτιδήποτε από το χώρο της Σαμαριάς, ούτε ένα λουλούδι, προκειμένου να προστατευθεί το ευαίσθητο οικοσύστημα του φαραγγιού. Υπάρχουν δασώδης περιοχές με πελώρια κυπαρίσσια και πεύκα, μια εικόνα από το παρελθόν της Κρήτης, όταν το νησί καλυπτόταν από δάση ονομαστά για την καλής ποιότητας ξυλεία τους, ιδανική για να κατασκευάζονται γερά καράβια. Εκεί επίσης ζει ο αίγαγρος της Κρήτης, το αποκαλούμενο “κρι-κρι”, το οποίο θεωρείται ως το κυριότερο είδος της Κρητικής πανίδας και που δυστυχώς απειλείται με εξαφάνιση.

Κοντά στην είσοδο του φάραγγα, όπως το ονομάζουν οι ντόπιοι, βρίσκεται το μικρό γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, τριγυρισμένο από δέντρα και πηγές με δροσερό νερό. Ανατρέχοντας στην αρχαιότητα, πιστεύεται ότι υπήρχε στη θέση της εκκλησίας ιερός ναός προς τιμή του Θεού Απόλλωνα, και σε μικρή απόσταση από αυτόν η αρχαία πόλη “Καινώ”, όπου γεννήθηκε η πανέμορφη Βριτόμαρτις, (η Κρητικιά Θεά Άρτεμης) που αγαπούσε πολύ τα αγρίμια.

 
Φτάνοντας στο μέσο της διαδρομής, συναντούμε τον παλιό οικισμό “Σαμαριά” με σπίτια παραδοσιακής Κρητικής αρχιτεκτονικής, τα οποία εγκαταλείφθηκαν λίγα χρόνια μετά την ανακύρηξη του φαραγγιού σε Εθνικό Δρυμό (1962). Εκεί, δεσπόζει επιβλητικά η βυζαντινή εκκλησία (14ου αιώνα) της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, απ’όπου και προέρχεται το όνομα “Σαμαριά”, που δεν είναι κάτι άλλο παρά μια παραφθορά του: Οσία Μαρία-Σιαμαρία-Σαμαριά. Προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι, στον εγκαταλελλειμένο πλέον οικισμό υπάρχει τηλέφωνο, φαρμακείο, Αστυνομικός σταθμός και ελικοδρόμιο, σε περιπτώσεις που καταστεί ανάγκη. Τα παλιά σπίτια εξακολουθούν να υπάρχουν, και χρησιμοποιούνται από τους φύλακες του δρυμού.

Κατά τη διάρκεια αυτής της ξεχωριστής διαδρομής υπάρχουν πολλά στενώματα, που ονομάζονται “πόρτες”. To στενότερο, γνωστό ως “Σιδερόπορτες”, έχει πλάτος 3 μέτρα, και το κατακόρυφο ύψος των δύο πλευρών φτάνει μέχρι και τα 700 μέτρα. Τοπία απειλητικά και άγρια, με ξεκάθαρα Κρητικές, μεγαλοπρεπείς και ασυναγώνιστες εικόνες, που αξίζει να δει κάποιος.

Το τέλος της διαδρομής καταλήγει σε ένα ξερό χείμαρρο. Το φαράγγι τότε “ανοίγει” και φανερώνει ένα άλλο έρημο χωριό, την Αγία Ρούμελη. Εκεί, είναι και η έξοδος του φαραγγιού προς τα καταγάλανα νερά του Λιβυκού πέλαγους.

Όλα τα φαράγγια του τόπου μας έχουν το καθένα ξεχωριστά τη δική του ομορφιά και ιστορία, ωστόσο στο συγκεκριμένο έπνεε ανέκαθεν ένας αέρας ελευθερίας, τόσο επί Ενετοκρατίας, Τουρκοκρατίας, όσο και στην κατοχή των Γερμανών. Το σημερινό αξιοθέατο και βατό φαράγγι, είναι κάτι που όλοι οι Κρητικοί πρέπει να βιώσουμε. Και, όταν συμβεί, είναι κατανοητό ότι θα γεμίσουμε από περηφάνια έχοντας ένα έξοχο τοπίο στο κατώφλι μας.