“…τα παιδιά! τα παιδιά! μη μείνουν ξερμάτωτα, άδεια κορμιά, τώρα που οι βάρβαροι ξανάρχονται, μ’άλλης λογής αρματωσές και πιο γερά ξινάρια”.

Κώστας Καργάκης

Ο Κώστας Καργάκης, κατοικεί σήμερα στις Γούβες με την οικογένεια του. Μέχρι το 2004, δούλευε σαν δάσκαλος στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε. Ο Κώστας, με την επίγνωση της βαρύτητας του ρόλου πνευματικού ανθρώπου, δέχτηκε να συζητήσουμε ένα βροχερό βράδι του Γενάρη δίπλα στο τζάκι του στις Γούβες, για θέματα της εκπαίδευσης όπως τα έζησε και τα αντιμετώπισε ο ίδιος σαν δάσκαλος.

Σε τι θα έδινες προτεραιότητα αν έμπαινες σήμερα στη διαδικασία της διδασκαλίας;

Σ’ένα πράγμα και μόνο. Αξιοκρατία. Παιδεία με κομματάρχες δεν συνυπάρχει.

Κομματικοί εγκάθετοι, κυβερνούν τη μοίρα μας. Ειδικά στον πιο ευαίσθητο τομέα, στον τομέα της παιδείας, πολλοί από αυτούς που κυβέρνησαν το χώρο της εκπαίδευσης, ήταν “ακατάλληλοι δια ανηλίκους” και το χειρότερο είναι ότι δεν έχουμε δείγματα ότι σταμάτησε αυτό το κακό.

Οι εκπαιδευτικοί, συνήθως μιλάμε για αγώνες και εννοούμε τους συνδικαλιστικούς αγώνες. Ποτέ δεν μιλάμε για πνευματικούς αγώνες και όσοι τολμούν να μιλήσουν γι’αυτούς εξοστρακίζονται .

Τι πρέπει να επιτελέσει σήμερα ένας δάσκαλος με το ισχύον αναλυτικό πρόγραμμα και τις σημερινές συνθήκες διαβίωσης (φορτωμένο πρόγραμμα γονιών, μαθητών, υπερβολική τηλεθέαση), για να πετύχει: "το παιδί να κυνηγά τη γνώση και όχι η γνώση να κυνηγά το παιδί".

Έχω μιλήσει γι’αυτό το θέμα στο παρελθόν. Ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω γιατί αυτοί που φτιάχνουν τα αναλυτικά προγράμματα, φαίνονται τόσο πιεσμένοι να τα φορτώσουν με τόση ύλη! Γιατί να τα φτιάχνουν μόνο Πανεπιστημιακοί δάσκαλοι ή κάποια επιτροπή. Γιατί δεν με ρώτησαν ποτέ 35 χρόνια που ήμουν δάσκαλος ποια είναι η γνώμη μου γι’αυτά ή ποια ήταν η ταυτότητα της ιστορίας τελοσπάντων που αναλάμβανε να συντάξει αυτά τα αναλυτικά προγράμματα. Άλλη ερώτηση επίσης, γιατί τόσα χρόνια ενώ ακούω να λένε ότι τα σχολικά βιβλία είναι ανιαρά και βαρετά, γιατί ποτέ κανείς δεν έσκυψε να δει αυτό το πρόβλημα. Παρεμβάλλω επίσης μια ερώτηση που καταλήγει να είναι ρητορική. Ο εκάστοτε υπουργός παιδείας έχει σχέση με την παιδεία, είναι παιδαγωγός ή οδοντίατρος, οικονομολόγος, δικηγόρος, κ.λ.π. Δυστυχώς, η απάντηση όταν τύχαινε να την απευθύνω σε βουλευτές, ήταν η εξής: Μου έλεγαν ότι ο υπουργός έχει την πολιτική βούληση και έχει δίπλα του ικανούς συμβούλους που θα τον συμβουλεύσουν σχετικά και ρωτώ πάλι: Πώς ο υπουργός θα είναι σε θέση να κρίνει ότι οι σύμβουλοι του τον συμβουλεύουν ορθά;

 Για πολλά χρόνια δίδασκα ελληνικά στην έκτη. Μέχρι τη μεταπολίτευση έβλεπες τα παλιά αναγνωστικά ότι είχαν μια άλλη χάρη, ήταν πιο κοντά στη φύση. Μετά τη μεταπολίτευση, ακολουθώντας τα γαλλικά πρότυπα, το βιβλίο γίνεται περιοδικό με ερωτήσεις-απαντήσεις, κάτι αντίστοιχο με το βιβλίο του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, σωστό ή λάθος. Άντε τώρα να οξύνεις την κριτική σκέψη του μαθητή. Ή η εικόνα της μητέρας που υποχρεώνει το παιδί της να της πει αυτολεξεί το μάθημα της ιστορίας, καθόσον η ίδια έπλενε τα πιάτα. Ήταν σκέτη απογοήτευση το μοντέλο της παπαγαλίας ή αποστήθισης.

Τη δεκαετία του ’80 που απέκτησα αυτοπεποίθηση αφού ενισχύθηκε και από τη σχετική εγκύκλιο του υπουργείου που προέβλεπε από το δάσκαλο να αυτενεργήσει  (λες και έπρεπε ο δάσκαλος να περιμένει την εγκύκλιο για να εκφράσει αυτενεργώντας το μεράκι και τη γνώση του).

Στα παιδιά άρεσε το τραγούδι. Έτσι προσπαθούσα όταν τους έκανα ένα μάθημα, να χρησιμοποιώ μελοποιημένη ποίηση και μάλιστα προσέγγιζα και την ιστορική πραγματικότητα, προσπαθώντας να τα διδάξω μέσα από κείμενα μεγάλων Ελλήνων λογοτεχνών: Ρίτσο, Ελύτη, Σεφέρη. Έτσι διαμόρφωσαν σωστό λόγο. Επίσης, διοργάνωνα παραστάσεις οπότε τα παιδιά έβγαιναν παραέξω κάνοντας την κοινωνική τους παρέμβαση, προσπαθώντας να απαγγείλουν, να αυτενεργήσουν και τα ίδια.

Ο δάσκαλος δεν μπορεί να επαναπαύεται σε φόρμες του τύπου “σκέφτομαι και γράφω” (ποτέ μου δεν το χώνεψα αυτό το μοντέλο), αλλά περνάει το μήνυμα του αγώνα και της αντίστασης.