Η Οστεοπόρωση

Του Δρ. Ιατρ. Σωτήριου Μητρέγκα
Ορθοπεδικός Χειρουργός

 Τι πρέπει να γνωρίζουμε: Είναι μία νόσος όπου η πυκνότητα και η ποιότητα του οστού μειώνεται, οδηγώντας έτσι σε αδυναμία του σκελετού και σε αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων, κυρίως στο ισχίο, στον καρπό, στην σπονδυλική στήλη και στο βραχιόνιο. Η οστεοπόρωση και τα προκαλούμενα από αυτήν κατάγματα, αποτελούν μία πολύ σημαντική αιτία θνητότητας και θνησιμότητας αν δεν προληφθεί έγκαιρα.

Σε πολλούς ασθενείς, η ελάττωση οστικής μάζας είναι σταδιακή και χωρίς έκδηλη συμπτωματολογία, μέχρι το σημείο επιδείνωσης της νόσου. Συνήθως η διάγνωση της νόσου γίνεται καθυστερημένα και συνήθως με αφορμή ένα κάταγμα.

Υπάρχουν πολλές λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με τη νόσο, όπως π.χ. ότι αφορά μόνο γυναίκες μεγάλης ηλικίας. Παγκοσμίως η πιθανότητα μία γυναίκα να πάθει στη ζωή της κάταγμα λόγω οστεοπόρωσης ανέρχεται μεταξύ 30-40%. Επιπλέον ο εμφάνιση της νόσου αυτής στον ανδρικό πληθυσμό είναι υψηλότερος από αυτό που πιστευόταν, με 1 στους 5 άνδρες να πάσχει από τη νόσο.

Διάγνωση της οστεοπόρωσης: Η πρώιμη διάγνωση της απώλειας οστικής μάζας είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση της νόσου.
Το πιο κοινό εργαλείο για τη διάγνωση είναι το τεστ οστικής πυκνότητας. Η πιο συχνή και διαδεδομένη μέθοδος είναι η DXA που μετράει την οστική πυκνότητα σε σπονδυλική στήλη και σε ισχίο με χρήση χαμηλής ενέργειας ακτίνων-χ, ικανών να ανιχνεύουν ακόμα και περιοχές με χαμηλά ποσοστά απώλειας οστού.

Πρόληψη και αντιμετώπιση:  Η κυριότερη αντιμετώπιση είναι η πρόληψη, που ξεκινάει με την επαρκή απόκτηση οστικής μάζας κατά την ανάπτυξη. Ένας αποτελεσματικός τρόπος παρεμπόδισης της εμφάνισης της οστεοπόρωσης είναι η δόμηση κατά το δυνατόν ισχυρότερου και δυνατότερου σκελετού κατά τα χρόνια της ανάπτυξης, από τη γέννηση μέχρι και την αρχή της ενήλικης ζωής. Μετά την ενηλικίωση πρέπει να ακολουθήσει η καλή συντήρηση του σκελετού μέχρι τα βαθιά γεράματα. 

Έτσι λοιπόν θα πρέπει: (α) Να διασφαλίζεται η ημερήσια πρόσληψη των προτεινόμενων ημερησίων αναγκών του οργανισμού σε ασβέστιο. (β) Να υπάρχει αυξημένη φυσική δραστηριότητα και άθληση σε καθημερινή βάση. (γ) Να αποφεύγεται ο υποσιτισμός, οι αυστηρές και μακροχρόνιες δίαιτες και η ελλιπής πρόσληψη πρωτεϊνών. (δ) Να διασφαλίζεται η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D είτε με επαρκή έκθεση στον ήλιο, είτε με τη λήψη βιταμίνης από το στόμα. (ε) Αποφυγή του καπνίσματος, του αλκοόλ και της υπερβολικής κατανάλωσης καφέ. (ζ) Να γίνεται έλεγχος οστικής πυκνότητας σε όλες τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. (η)  Άτομα με σημαντικού βαθμού κίνδυνο ανάπτυξης οστεοπόρωσης (ορμονικές διαταραχές, χρόνια λήψη κορτιζόνης, νεφροπαθείς κλπ.) πρέπει να επισκέπτονται συχνά τον ιατρό τους για στενή παρακολούθηση.

Ο  ΒΡΥΓΜΟΣ

Του Νίκου Παπαδάκη
Χειρούργου Οδοντίατρου

Τρίτο Μέρος 

Η διάγνωση: Η διάγνωση του βρυγμού γίνεται με μια επίσκεψη στον οδοντίατρο. Η επιπέδωση των φυμάτων στις μασητικές επιφάνειες είναι συνήθως σημάδια βρυγμού.
Εάν παρατηρηθούν τέτοια σημάδια, ο οδοντίατρος θα παρακολουθήσει την εξέλιξη τους, πριν προχωρήσει στην εκπόνηση ενός θεραπευτικού σχεδίου, για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Μία εξέταση για βρυγμό μπορεί να αποκλείσει άλλες διαταραχές που μπορούν να προκαλέσουν παρόμοιους πόνους ή ενοχλήματα. Ίσως αποκαλυφθεί ότι ο ασθενής έχει ένα ιστορικό σημαντικού στρες.
Εάν ο οδοντίατρος υποπτευθεί ότι υφίσταται βρυγμός, θα προσπαθήσει να εξακριβώσει την αιτία, κάνοντας ερωτήσεις σχετικές με την ένταση του στρες, τη λήψη φαρμάκων, την γενική κατάσταση της οδοντικής υγείας και το εάν καταναλώνονται ποσότητες αλκοόλ ή καφεϊνούχων ροφημάτων και αναψυκτικών, ιδίως τις βραδινές ώρες.
Οι ερωτήσεις μπορεί να απευθυνθούν και στον άνθρωπο που κοιμάται πλάι στον ασθενή.
Για να εκτιμηθεί η ένταση του βρυγμού, ο οδοντίατρος θα εξετάσει το στόμα του ασθενούς και την κροταφογναθική του άρθρωση, καθώς και τα δόντια για τυχόν παρουσία εμφανών οδοντικών ανωμαλιών. Ίσως βγάλει μία σειρά ακτινογραφιών.
Εάν η εξέταση αποκαλύψει ότι το πρόβλημα του ασθενούς δεν σχετίζεται με τα δόντια, θα τον παραπέμψει σε ιατρό άλλης ειδικότητας.
Εάν ο οδοντίατρος διαπιστώσει ο βρυγμός οφείλεται σε έντονο πρόβλημα στρες, μπορεί να τον παραπέμψει ή να συνεργαστεί με κάποιον ψυχολόγο

Η θεραπεία: Δεν υπάρχει αιτιολογική παρά μόνο συμπτωματική θεραπεία για τον βρυγμό. Σκοπός της είναι η πρόληψη των βλαβών στα δόντια και η μείωση των ενοχλημάτων και του πόνου.

Υπάρχει μια σειρά θεραπευτικών σχημάτων που βασίζονται τόσο σε καθαρά οδοντιατρική παρέμβαση όσο και σε ψυχολογική υποστήριξη.
Συνήθως το πρώτο και μερικές φορές το μοναδικό μέτρο που θα πάρει ο οδοντίατρος, θα  είναι να κατασκευάσει έναν ειδικό νάρθηκα για το στόμα του ασθενούς, που θα μπορεί να τον φορά κατά τη διάρκεια της νύχτας για αρκετές εβδομάδες ή μήνες, ανάλογα με τη μορφή των ενοχλημάτων.
Ο νάρθηκας  καταφέρνει να μειώσει τις δυνάμεις που ασκούνται πάνω στα δόντια, να χαλαρώσει τους μυς, να επαναφέρει σε πιο σωστή θέση την κάτω γνάθο μέσα στην κροταφογναθική άρθρωση και να μειώσει την επιβάρυνση της.
Ένα ακόμα όπλο στη θεραπευτική φαρέτρα του οδοντίατρου είναι η εξισορρόπηση οποιασδήποτε συγκλεισιακής δυσαρμονίας. Όπως ο εκλεκτικός τροχισμός των δοντιών ή η ορθοδοντική και η προσθετική αποκατάσταση.
Σε περιπτώσεις που η αποτριβή των δοντιών έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και αποτελεί ένα αισθητικό και λειτουργικό πρόβλημα, κρίνεται συνήθως απαραίτητη η ανακατασκευή της σύγκλισης με γέφυρες.
Αν ο βρυγμός αποδίδεται στο έντονο στρες ίσως χρειαστεί η παραπομπή σε ψυχολόγο. Ειδικές ασκήσεις χαλάρωσης ή μυοχαλαρωτικά μπορούν να βοηθήσουν.

Στην περίπτωση που ο βρυγμός οφείλεται στη χορήγηση συγκεκριμένου φαρμάκου, η αντικατάσταση του με άλλο είναι η ενδεδειγμένη λύση.

Η καφεΐνη και η νικοτίνη επιτείνουν τον μυϊκό πόνο, συνεπώς η μείωση τους συνιστάται.
Τελικά:
Ίσως χρειάζεται μερικές φορές στη ζωή μας να τρίξουμε τα δόντια μας σε κάποιον. Αν όμως τα δόντια μας αρχίζουν να τρίζουν από μόνα τους, καλό είναι να αναζητήσουμε μία ιατρική συμβουλή.