Του Ιωαννη Ζηδιανακη
Γεωπόνος του Δήμου Γουβών
Το κόκκινο σκαθάρι
(Rhynchophorus Ferrugineus) που πρόσφατα εισήχθη στην χώρα μας θεωρείται ο σημαντικότερος εχθρός των φοινικοειδών. Στην περιοχή μας εντοπίστηκε πρώτη φορά τον Μάϊο του 2005 σε φοινικόδεντρα που προέρχονταν από την Αίγυπτο.
Τα ενήλικα σκαθάρια έχουν χρώμα κόκκινο-καστανό, μήκος 3 εκατοστά και φέρουν ευδιάκριτο ρύγχος. Οι προνύμφες είναι ευμεγέθεις, μπορούν να φτάσουν μέχρι το 5 εκατοστά, ευκέφαλες και άποδες.
Τα θηλυκά ωοτοκούν περί τα 300 αυγά σε οπές ή πληγές του φοίνικα. Μετά την εκκόλαψή τους, οι νεαρές κάμπιες εισχωρούν στο εσωτερικό του και το κατατρώγουν ανοίγοντας στοές. Η ανάπτυξή τους διαρκεί 1-3 μήνες.
Μετά την νύμφωση τα σκαθάρια εξέρχονται από το
προσβεβλημένο φοινικόδεντρο και γεννούν τα αυγά τους σε νέα υγιή φοινικοειδή.
Η ζημιά προκαλείται από τις
κάμπιες οι οποίες κατατρώγουν την κορυφή, τον
κορμό και τη βάση των φύλλων των φοινικοειδών. Χαρακτηριστικό
μακροσκοπικό
σύμπτωμα είναι η καταστροφή των κεντρικών φύλλων και η
κάμψη των παλαιών με
αποτέλεσμα ο φοίνικας να έχει την όψη ανοικτής
ομπρέλας. Όταν εμφανιστούν αυτά τα
συμπτώματα η ξήρανση του φοινικόδενδρου είναι μη
αναστρέψιμη.
Μέχρι σήμερα στην περιοχή του
Δήμου μας έχουν προσβληθεί πάνω από 20 φοινικόδενδρα. Οι προσβολές εντοπίζονται κυρίως στην παραλιακή ζώνη όπου και καλλιεργείται η πλειοψηφία των φοινικοειδών.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και στους γειτονικούς παραλιακούς
Δήμους. Αν λάβουμε υπόψη το
ρυθμό αύξησης των
κρουσμάτων, οι προβλέψεις για το
μέλλον των φοινικοειδών στην Κρήτη είναι άκρως δυσοίωνες.
Λυπηρό είναι το γεγονός ότι και ο αυτοφυής φοίνικας της Κρήτης
(Phoenix Theophrastus), από πρόσφατες έρευνες που
πραγματοποιήθηκαν στο Μπενάκιο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, προσβάλλεται από το σκαθάρι. Κινδυνεύει έτσι
άμεσα με αφανισμό το φοινικόδασος στο Βάϊ, το
μοναδικό δείγμα που έχει επιβιώσει σε ολόκληρη την Ευρώπη από την τροπική βλάστηση η οποία πριν αρκετά
εκατομμύρια χρόνια κάλυπτε τον Ευρωπαϊκό χώρο.
Σε περίπτωση παρουσίας του
εντόμου θα πρέπει:
Α. Να ενημερώσετε
άμεσα το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου τηλ. 2810-224948 Βλαχάκης Μαρίνος, Γεωπόνος ή το
Δήμο τηλ. 2810-763245, Ζηδιανάκης Ιωάννης, Γεωπόνος
M.Sc.
Β. Να προβείτε στην άμεση κοπή των
προσβεβλημένων φοινικόδενδρων και στο
κάψιμο τόσο της κόμης του δένδρου όσο και του
κορμού μετά τον
τεμαχισμό του.
Προληπτικά μέτρα για την αποφυγή προσβολών:
Α. Το κλάδευμα των φοινικόδενδρων θα πρέπει να γίνεται από
μέσα Δεκεμβρίου –
μέσα Φεβρουαρίου.
Β. Όταν κόβονται πράσινα φύλλα θα πρέπει η
τομή να γίνεται μακριά από τη βάση ώστε να
μην δημιουργούνται πληγές στον
κορμό του φυτού.
Γ. Εφόσον είναι εφικτό να καθαρίζονται οι κεφαλές των φοινικοειδών τακτικά ώστε να αποφεύγεται η αποσάθρωση των οργανικών υλικών στις
μασχάλες των φύλλων όπου τα θηλυκά
έντομα προτιμούν να εναποθέτουν τα αυγά τους.